जापानमा कुटपिट वा हातपातमा पक्राउ पर्दा — रुममेट र सहकर्मीसँगको झगडा र निवास अनुमति

छात्रावासको कोठामा रुममेटसँग वादविवाद भयो, धकेल्दा उहाँ लडेर हात भाँचियो। कार्यस्थलको विश्राम कक्षमा झगडा हुँदा कमिज समातियो र केही दिनपछि प्रहरी कम्पनीमा आइपुगे। जापानमा कुटपिट (傷害) र हातपात (暴行) का मुद्दाहरू प्रायः यस्तै दैनिक जीवनको सानो घटनाबाट सुरु हुन्छन्।

यस्तो अवस्थामा नेपाली नागरिक र उहाँको परिवारले सबैभन्दा पहिले सोध्ने प्रश्न चोटको गम्भीरता होइन, बरु यो घटनाले मेरो निवास अनुमति (在留資格) खोसिन्छ कि, अर्को नवीकरण अस्वीकृत हुन्छ कि भन्ने हो। फौजदारी प्रक्रिया र आप्रवासन प्रक्रिया कानुनी रूपमा फरक भए पनि छुट्याएर सोच्न मिल्दैन। प्रहरी अनुसन्धानमा तयार भएको बयान कागज पछि आप्रवासनको उल्लङ्घन जाँच र मौखिक सुनुवाइमा पढिने कागजात बन्छ।

यस लेखमा कुटपिट र हातपातबीचको भिन्नता, पक्राउपछिको समयतालिका, मिलापत्रको भूमिका, र फौजदारी सजायले निवास अनुमतिमा पार्ने असरलाई कानुनी धाराका आधारमा व्याख्या गरिएको छ।

कुटपिट र हातपातलाई छुट्याउने कुरा चोट लाग्यो कि लागेन भन्ने हो

दुई अपराधलाई छुट्याउने आधार शारीरिक क्रियाशीलतामा क्षति पुग्यो कि पुगेन भन्ने नै हो। जापानी दण्ड संहिताको धारा 208 (暴行罪) ले अर्को व्यक्तिको शरीरमाथि गैरकानुनी बल प्रयोग गर्ने कार्यलाई नै सजाय दिन्छ — चोट नलागे पनि अपराध बन्छ। धारा 204 (傷害罪) भने त्यही बल प्रयोगबाट वास्तवमै चोट पुगेको अवस्थामा लागू हुन्छ।

व्यवहारमा धकेल्ने बल कमजोर भए पनि अर्को पक्ष लडेर हड्डी भाँचिएमा कुटपिटको मुद्दा दर्ता हुन्छ। अर्कोतर्फ हिर्काउन खोज्दा नलागेको अवस्थामा हातपातको प्रयासलाई सजाय दिने व्यवस्था नभएकाले मुद्दा बन्दैन। अस्पतालको मेडिकल रिपोर्टमा लेखिएको चोटको नाम, निको हुन लाग्ने अवधि र वास्तविक उपचारका पटक — यी तीनवटै कुराले अपराधको नाम र सजायको तह दुवैलाई सिधै असर गर्छ। अनुसन्धानमा देखाइएको मेडिकल विवरण तपाईंको सम्झनासँग मेल खाँदैन भने मौन बसेर स्वीकार नगर्नुहोस्।

पक्राउपछि निर्णय आउनसम्म अधिकतम २३ दिन

हिरासतमा राखिने मुद्दामा अभियोजन गर्ने वा नगर्ने निर्णय आउनसम्म बढीमा २३ दिनसम्म शारीरिक नियन्त्रण हुन सक्छ। पक्राउपछि प्रहरीले ४८ घण्टाभित्र सरकारी वकिलकहाँ पठाउँछ, सरकारी वकिलले २४ घण्टाभित्र थुनाको माग गर्ने कि नगर्ने निर्णय गर्छ। न्यायाधीशले थुना स्वीकृत गरे सामान्यतया १० दिन, थप भएमा अझै १० दिनसम्म थपिन्छ।

यस अवधिभर वकिलले फौजदारी कार्यविधि ऐनको धारा 39(1) अन्तर्गत कुनै साक्षी नराखी तपाईंसँग भेट्न पाउँछ। थुनाको कारणमा चित्त नबुझे धारा 82 अनुसार थुनाको कारण खुलासा गर्न माग गर्न सकिन्छ। जापानी भाषामा अनुसन्धान हुँदा कठिनाइ भए धारा 175 र 178 अनुसार दोभाषे र अनुवादको व्यवस्था हुन्छ। धारा 198(4) अनुसार बयान कागज तपाईंलाई पढेर सुनाइन्छ र विवरण फरक भए संशोधनको माग गर्न पाइन्छ। धारा 198(2) अनुसार मौन रहने अधिकार पनि सुनाइन्छ। यी अधिकार थाहा हुनु र नहुनुले कागजमा बाँकी रहने कुरा फरक पार्छ।

तथ्याङ्कले के देखाउँछ

कुटपिटको मुद्दामा अभियोजन दर अन्य अपराधको तुलनामा कम छ। जापानको न्याय मन्त्रालयको令和7年版犯罪白書 (सन् २०२५ संस्करण, सन् २०२४ को तथ्याङ्क) अनुसार कुटपिटको अभियोजन दर विदेशी आगन्तुक शंकास्पद व्यक्तिका हकमा 25.69 प्रतिशत र समग्रमा 28.86 प्रतिशत थियो। सोही स्रोतमा विदेशी आगन्तुकका सम्पूर्ण मुद्दाको औसत अभियोजन दर 44.28 प्रतिशत रहेकाले कुटपिट औसतभन्दा निकै तल छ।

यहाँ प्रयोग गरिएको विदेशी आगन्तुक (来日外国人) भन्ने परिभाषाले स्थायी बासिन्दा, स्थायी बासिन्दाको जीवनसाथी, विशेष स्थायी बासिन्दा, अमेरिकी सैन्यसम्बद्ध व्यक्ति र निवास अनुमति अज्ञात व्यक्तिलाई समावेश गर्दैन। साथै जापान प्रहरी संस्थाको令和7年 अन्तिम तथ्याङ्क अनुसार विदेशी आगन्तुकको कुल पक्राउ सङ्ख्या 12,777 जना थियो र त्यसमध्ये नेपाली नागरिक 452 जना थिए। कम अभियोजन दर ढुक्क हुने कारण होइन — पीडितसँगको सम्बन्ध कसरी मिलाइयो भन्नेले नतिजा फरक पार्ने अपराध हो भन्ने सङ्केत हो।

मिलापत्र भनेको पैसा तिर्ने मात्र होइन

मिलापत्र (示談) ले अभियोजन नहुने नतिजा ल्याउन सक्नुको कारण यसले क्षतिपूर्ति भएको र पीडितले सजायको इच्छा त्यागेको दुई कुरा सरकारी वकिललाई देखाउँछ। कुटपिट र हातपात उजुरीबिना पनि अभियोजन गर्न मिल्ने अपराध हुन्, तर पीडितले सजाय नचाहेको भन्ने कुराले अभियोजन स्थगन (起訴猶予) को निर्णयमा ठूलो महत्त्व राख्छ।

तर आफैँ वा परिवारले सिधै पीडितलाई सम्पर्क गर्नु प्रायः उल्टो असर पार्छ। प्रमाण नष्ट गर्न वा पीडितलाई दबाब दिन खोजेको आशङ्कामा थुना लम्बिने कारण बन्न सक्छ। वकिलले सरकारी वकिलमार्फत सम्पर्क विवरण प्राप्त गरी क्षमायाचना, उपचार खर्च र कामबाट बञ्चित भएको क्षतिको भुक्तानी, र पुनः नदोहोरिने ठोस प्रतिबद्धता लिखित रूपमा तयार गर्छ। पीडित रुममेट वा सहकर्मी हो भने बसोबास कसरी अलग गर्ने, कार्य पालो कसरी मिलाउने जस्ता व्यावहारिक सहमति नै मिलापत्र सफल हुने कि नहुने निर्धारण गर्ने तत्त्व बन्छ।

फौजदारी सजायले निवास अनुमतिमा कसरी असर गर्छ

निर्णायक बिन्दु भनेको सुनाइएको कैद सजाय निलम्बित भयो कि भएन र त्यसको अवधि कति हो भन्ने हो। जापानको आप्रवासन नियन्त्रण तथा शरणार्थी मान्यता ऐन (入管法) को धारा 24 को 4 नम्बरको (リ) ले अनिश्चितकालीन वा एक वर्षभन्दा बढी कैद सजाय (拘禁刑) पाएको व्यक्तिलाई निष्कासनको आधार बनाउँछ। तर सोही उपधारामा अपवाद छ — सजाय पूर्ण रूपमा निलम्बित (執行猶予) भएमा यो आधार लागू हुँदैन। आंशिक निलम्बनमा पनि वास्तवमा भोग्नुपर्ने भाग एक वर्ष वा सोभन्दा कम भए त्यस्तै हो। त्यसैले निलम्बित सजाय पाए पनि तुरुन्तै निष्कासन हुन्छ भन्ने व्याख्या सही होइन।

अर्कोतर्फ प्राविधिक इन्टर्न (技能実習), विद्यार्थी (留学), प्राविधिक तथा मानविकी ज्ञान र अन्तर्राष्ट्रिय कार्य जस्ता तालिका एक (別表第一) का निवास अनुमति भएकाहरूले धारा 24 को 4 को 2 मा पनि ध्यान दिनुपर्छ। डकैती, असहमतिमा भएको यौन अपराध, खतरनाक ड्राइभिङबाट मृत्यु वा चोट जस्ता निश्चित गम्भीर अपराधमा कैद सजाय पाएमा तालिका एकका निवास अनुमतिधारीहरू यसको दायरामा पर्छन्।

निष्कासनको आधारमा परे पनि धारा 50 को विशेष निवास अनुमति (在留特別許可) को बाटो रहन्छ। सोही धाराको उपधारा 5 ले जापानमा बस्न चाहनुको कारण, पारिवारिक सम्बन्ध, आचरण, जापानमा बस्न आइपुगेको पृष्ठभूमि र बसाइको अवधिलाई विचारणीय तत्त्वका रूपमा कानुनमै लेखेको छ। सन् २०२४ जुनमा संशोधित मार्गदर्शन हाल लागू छ। अस्वीकृत भएमा उपधारा 10 अनुसार कारण खुलाइएको लिखित निर्णय दिइन्छ।

व्यवहारमा अझ नजिकको जोखिम अर्कै छ — हिरासतमा हुँदा निवास अनुमतिको म्याद सकिनु। नवीकरण आवेदन नदिई म्याद नाघेमा धारा 24 को 4 (ロ) को गैरकानुनी बसोबास लागू हुन सक्छ। थुना लम्बिने सम्भावना भएका मुद्दामा फौजदारी बचाउसँगै निवास म्यादको व्यवस्थापन अनिवार्य हुन्छ।

प्रायः देखिने तीन भ्रम

परामर्शमा बारम्बार सच्याउनुपर्ने कुरा यी हुन्।

• जरिवाना मात्र भए निवासमा असर पर्दैन भन्ने बुझाइ। जरिवानाले पनि आपराधिक अभिलेख छोड्छ र निवास नवीकरण, स्थायी बसोबास अनुमतिको आचरण सर्त तथा राष्ट्रियता ऐनको धारा 5(1)(3) को नागरिकता आचरण सर्तमा विचार गरिन्छ। लागूऔषधसम्बन्धी अपराधमा त जरिवाना भए पनि आप्रवासन ऐनको धारा 24 को 4 (チ) लागू हुन्छ।
• साथी भएकाले उजुरी हुँदैन भन्ने अनुमान। कुटपिट उजुरीबिना पनि अभियोजन हुने अपराध हो र उपचार गर्ने अस्पतालबाट प्रहरीलाई खबर जाने बाटो पनि छ।
• अस्वीकार गर्दा प्रतिकूल हुन्छ भन्ने डरले जे भने पनि मानिदिने निर्णय। तथ्यसँग नमिल्ने बयान कागज फौजदारी सजायमा मात्र होइन, पछिको आप्रवासन प्रक्रियामा पनि प्रतिकूल प्रमाणका रूपमा बाँकी रहन्छ।

परिवार र रोजगारदाताले अहिले गर्न सक्ने कुरा

सबैभन्दा प्रभावकारी कुरा भनेको जमानी लिने व्यक्ति र बसोबासको वातावरण सुरुमै लिखित रूपमा तयार पार्नु हो।

• सँगै बस्न वा काम गरिरहन आवश्यक भए पुनः नदोहोरिने उपाय मौखिक नभई लिखित रूपमा प्रस्तुत गर्ने
• निवास कार्ड, राहदानी, रोजगार सम्झौता र निवास म्याद सकिने मिति देखिने कागजात जम्मा गर्ने
• नेपालमा रहेको परिवारसँग सम्पर्क सम्भव बनाउने। कूटनीतिक सम्बन्धसम्बन्धी भियना महासन्धिको धारा 36 अनुसार सम्बन्धित व्यक्तिले चाहेमा आफ्नो देशको दूतावासलाई खबर र दूतावास भेटघाटको माग गर्न सकिन्छ
• रोजगारदाता परिवर्तन वा जागिर छाडेको छ भने आप्रवासन ऐनको धारा 19 को 16 र 19 को 17 अनुसार १४ दिनभित्रको सूचना दायित्व पूरा भएको छ कि छैन जाँच्ने

हाम्रो ल फर्मको सेवा

फुनादो इन्टरनेसनल ल अफिसमा वकिल दाइसुके मात्सुमुरा आफैँ हिरासत भेटघाट र परामर्शमा उपस्थित हुन्छन्। चिनियाँ भाषाका लागि विदेशी मुद्दा विशेषज्ञ दोभाषे कार्यालयमा नियमित रूपमा उपलब्ध छन्; नेपाली लगायत अन्य भाषाका हकमा मुद्दाको अवस्थाअनुसार दोभाषेको प्रबन्ध गरिन्छ।

बचाउको नीतिका रूपमा निलम्बित सजाय पाउनुलाई पर्याप्त मानिँदैन — अभियोजन नै नहुने निर्णय (不起訴) प्राप्त गर्नु सर्वोच्च लक्ष्य हो। कुटपिट र हातपातका मुद्दामा मिलापत्रको सामग्री र समय नै यसको सफलता निर्धारण गर्ने मुख्य तत्त्व बन्छ। साथै फौजदारी मुद्दा र आप्रवासन प्रक्रियालाई एउटै संरचनाका रूपमा योजना गरिन्छ। फौजदारी बयान कागज पछि उल्लङ्घन जाँच र मौखिक सुनुवाइको सामग्री बन्ने भएकाले निष्कासनको आधार लागू हुन्छ कि हुँदैन भन्ने विषयमा पनि नियत र लापरबाहीको प्रश्न उठाउने दृष्टिकोण पहिल्यै राख्नुपर्छ। पहिलो परामर्श निःशुल्क छ। WeChat ID matsumura1119 बाट पनि सम्पर्क गर्न सकिन्छ।

अन्त्यमा

कुटपिट र हातपातका मुद्दामा पीडितसँगको सम्बन्ध, हिरासतको अवधि र निवास म्याद सकिने मिति — यी तीनवटा घडी एकैसाथ चलिरहेका हुन्छन्। कुनै एउटा रोक्न चुकियो भने फौजदारी सजाय हलुका भए पनि निवास अनुमति गुम्ने नतिजा आउन सक्छ। यो लेख सामान्य जानकारीका लागि हो; आफ्नो व्यक्तिगत मुद्दाका बारेमा सिधै वकिलसँग परामर्श गर्नुहोस्।

लेखक

दाइसुके मात्सुमुरा (松村 大介) / वकिल
दाइ-इचि टोकियो बार एसोसिएसन सदस्य (दर्ता नम्बर: 59077 / सन् 2019 मा दर्ता)
फुनादो इन्टरनेसनल ल अफिस (टोकियो, तोसिमा-कु, ताकादा 3-4-10, फुसे बिल्डिङ मुख्य भवन ३ तल्ला)
चिनियाँ नागरिक पक्षलाई केन्द्रमा राखी विदेशी नागरिकको फौजदारी बचाउ र आप्रवासन प्रक्रियालाई मुख्य क्षेत्र बनाएका छन्। उत्तेजक औषध नियन्त्रण ऐन उल्लङ्घन (व्यावसायिक उद्देश्यको कब्जा) मा सफाइको फैसला, विशेष ठगी मुद्दामा अभियोजन नहुने निर्णय, र कठिन मानिने विशेष निवास अनुमति प्राप्तिजस्ता नतिजाहरू हासिल गरेका छन्।

Funado International Law Office
Website: https://matsumura-lawoffice.jp/
WeChat ID: matsumura1119

यस लेखको जापानी संस्करण: https://matsumura-lawoffice.jp/blog/detail/2026099160/