Ngày tự ra trình diện tại Cục Quản lý Xuất nhập cảnh Nhật Bản sẽ diễn ra những gì｜Từ điều tra vi phạm đến thẩm tra vi phạm

Thời hạn lưu trú đã hết, nhưng bạn vẫn đang sống tại Nhật Bản. Bạn hiểu rằng tự mình ra trình diện với cơ quan quản lý xuất nhập cảnh thì tốt hơn là chờ đến khi bị phát hiện, nhưng vì không biết ngày hôm đó sẽ diễn ra những gì nên cứ lần lữa, rồi vài tháng trôi qua. Chúng tôi thường xuyên nhận được những câu hỏi như vậy. Diễn biến của ngày ra trình diện không phụ thuộc vào tâm trạng của cán bộ ở quầy tiếp nhận. Luật Quản lý xuất nhập cảnh và công nhận tị nạn (入管法, sau đây gọi là Luật Nhập quản) đã quy định thứ tự các thủ tục, và điều luật cũng ghi rõ ở giai đoạn nào thì ai là người ra quyết định gì. Bài viết này lần lượt trình bày theo điều luật, từ ngày bạn ra trình diện cho đến bước thẩm tra vi phạm.

Ngày ra trình diện có bị thu dung ngay tại chỗ không?

Trong Luật Nhập quản không có quy định nào nói rằng chỉ cần ra trình diện là đương nhiên bị thu dung (収容, tạm giữ tại cơ sở của cơ quan xuất nhập cảnh). Việc xử lý thân thể được quyết định sau khi cán bộ cảnh bị nhập quốc tiến hành điều tra vi phạm (違反調査) theo Điều 27 Luật Nhập quản, và khi đó chủ nhiệm thẩm tra quan sẽ quyết định phát lệnh thu dung (収容令書) theo Điều 39, hay ra quyết định áp dụng biện pháp giám lý (監理措置) theo Điều 44-2 khoản 7. Thu dung không phải là điểm khởi đầu đương nhiên của thủ tục, mà là kết quả của một quyết định. Tuy vậy, không ai có thể khẳng định trước kết quả của ngày hôm đó. Thời gian cư trú quá hạn, lý do bạn quyết định ra trình diện, việc có người sẵn sàng cho bạn chỗ ở và đứng ra bảo lãnh nhân thân hay không, có chồng thêm các vi phạm khác hay không, tất cả đều ảnh hưởng đến kết luận. Chính vì thế, việc chuẩn bị đủ tài liệu và sắp xếp mạch trình bày trước khi đi mới thực sự có ý nghĩa.

Tại quầy tiếp nhận, việc đầu tiên được tiến hành là gì?

Việc đầu tiên là điều tra vi phạm do cán bộ cảnh bị nhập quốc thực hiện. Điều 27 Luật Nhập quản quy định cán bộ cảnh bị nhập quốc có thể tiến hành điều tra vi phạm đối với người nước ngoài bị cho là thuộc diện có lý do trục xuất. Ra trình diện (出頭申告) chính là việc tự mình đến quầy của cục quản lý xuất nhập cảnh địa phương trước khi cuộc điều tra vi phạm đó bắt đầu. Tại quầy, bạn nộp thẻ lưu trú, hộ chiếu và văn bản trình bày lý do ra trình diện, đồng thời được hỏi vì sao để quá hạn lưu trú và sau đó đã sinh sống ra sao. Cư trú quá hạn vừa là lý do trục xuất theo Điều 24 khoản 4 mục ロ, vừa là tội phạm theo Điều 70 khoản 1 mục 5, với hình phạt luật định là kōkinkei (拘禁刑, hình phạt giam giữ) đến 3 năm hoặc phạt tiền đến 3.000.000 yên, hoặc áp dụng đồng thời cả hai. Vì vậy cần đi với nhận thức rằng những gì bạn khai hôm đó không chỉ ảnh hưởng đến thủ tục hành chính mà còn có thể ảnh hưởng đến thủ tục hình sự.

Buổi lấy lời khai sẽ hỏi những nội dung gì?

Nội dung được hỏi chia thành hai nhóm: bản thân sự thật vi phạm, và những tình tiết cho thấy nên cho phép tiếp tục lưu trú. Nhóm thứ nhất gồm: nhập cảnh khi nào và bằng tư cách lưu trú (在留資格) nào, thời hạn lưu trú hết khi nào, vì sao không làm thủ tục gia hạn hoặc thay đổi, sau khi hết hạn có đi làm hay không. Nhóm thứ hai là thực tế đời sống tại Nhật, tương ứng với các tình tiết cần cân nhắc được liệt kê tại Điều 50 khoản 5 Luật Nhập quản: lý do mong muốn được lưu trú, quan hệ gia đình, tư cách đạo đức và hành vi, hoàn cảnh dẫn đến việc nhập cảnh Nhật Bản, thời gian đã lưu trú tại Nhật và địa vị pháp lý trong thời gian đó, sự thật cấu thành lý do trục xuất, và mức độ cần thiết của sự cân nhắc nhân đạo. Khoản này còn quy định phải cân nhắc thêm tình hình trong và ngoài nước cũng như ảnh hưởng đối với những người cư trú bất hợp pháp tại Nhật Bản.

Lời khai được lập thành biên bản và sẽ được viện dẫn lại ở các giai đoạn sau. Nếu trả lời theo trí nhớ mơ hồ mà sau này không khớp với tài liệu, độ tin cậy của toàn bộ phần trình bày sẽ giảm sút. Điều gì không rõ thì nói là không rõ, xác nhận xong mới trả lời, thái độ ấy rốt cuộc là để bảo vệ chính bạn. Tuyệt đối không ký vào biên bản khi chưa hiểu rõ các thuật ngữ trong đó.

Lệnh thu dung và quyết định biện pháp giám lý khác nhau ở điểm nào?

Lệnh thu dung được chủ nhiệm thẩm tra quan phát hành theo yêu cầu của cán bộ cảnh bị nhập quốc, khi có lý do đáng kể để nghi ngờ đương sự thuộc diện đối tượng bị trục xuất (Điều 39 Luật Nhập quản), và thủ tục tiếp tục trong tình trạng bị giữ tại cơ sở thu dung. Ngược lại, quyết định biện pháp giám lý (Điều 44-2 khoản 7) cho phép đương sự không bị thu dung mà vẫn ở trong xã hội, dưới sự giám lý của người giám lý, trong khi thủ tục tiếp diễn. Biện pháp giám lý kèm theo các điều kiện về nơi cư trú và phạm vi đi lại cùng nghĩa vụ khai báo, và có quy định chế tài khi vi phạm (Điều 70 khoản 1 mục 9 và mục 10). Hai hình thức khác nhau rất lớn về mặt thân thể, nhưng có cùng vị trí trong thủ tục trục xuất, và quyền nộp đơn xin cấp phép lưu trú đặc biệt chỉ phát sinh sau khi một trong hai được áp dụng (Điều 50 khoản 2).

Thẩm tra vi phạm theo Điều 45 có diễn ra ngay trong ngày không?

Thẩm tra vi phạm (違反審査) là thủ tục do thẩm tra quan nhập quốc thực hiện, tách biệt với cuộc điều tra của cán bộ cảnh bị nhập quốc. Điều 45 Luật Nhập quản quy định khi tiếp nhận bàn giao người bị nghi vấn từ cán bộ cảnh bị nhập quốc, thẩm tra quan nhập quốc phải nhanh chóng thẩm tra xem người đó có thuộc diện đối tượng bị trục xuất hay không. Có vụ việc tiến thẳng từ buổi lấy lời khai đến thẩm tra vi phạm ngay trong ngày, cũng có vụ việc được triệu tập lại vào ngày khác, tùy từng trường hợp.

Nếu kết quả thẩm tra xác định đương sự thuộc diện đối tượng bị trục xuất, việc xác định đó sẽ được thông báo cho đương sự (Điều 47 khoản 3). Nếu không đồng ý với việc xác định, bạn có thể yêu cầu khẩu đầu thẩm lý (口頭審理, phiên xem xét bằng lời) theo Điều 48; nếu vẫn không đồng ý với phán định của đặc biệt thẩm lý quan (Điều 48 khoản 8), bạn có thể nộp đơn dị nghị lên Bộ trưởng Bộ Tư pháp (Điều 49). Thời hạn yêu cầu khẩu đầu thẩm lý theo luật là rất ngắn, vì vậy hãy kiểm tra ngay nội dung ghi trên văn bản thông báo. Trường hợp chấp nhận việc xác định hoặc phán định, hoặc đơn dị nghị bị bác vì không có lý do, chính là thời điểm xem xét cấp phép lưu trú đặc biệt (Điều 50 khoản 4).

Có thể nộp đơn xin cấp phép lưu trú đặc biệt ngay trong ngày không?

Điều 50 khoản 2 Luật Nhập quản quy định đơn xin cấp phép lưu trú đặc biệt (在留特別許可) do người nước ngoài đã bị thu dung theo lệnh thu dung, hoặc người nước ngoài đã nhận quyết định biện pháp giám lý, nộp lên Bộ trưởng Bộ Tư pháp theo thủ tục do tỉnh lệnh của Bộ Tư pháp quy định. Nói cách khác, tại thời điểm mới đến quầy thì chưa có quyền nộp đơn; quyền đó chỉ phát sinh khi đã bị thu dung theo lệnh thu dung hoặc đã nhận quyết định biện pháp giám lý. Trước thời điểm đó, điều có thể làm là trình bày tình tiết và tài liệu để thúc đẩy cơ quan có thẩm quyền hành động theo thẩm quyền của mình.

Mốc thời hạn có ý nghĩa quyết định là Điều 50 khoản 3: sau khi lệnh trục xuất (退去強制令書) đã được phát hành thì không thể nộp đơn xin cấp phép lưu trú đặc biệt nữa. Khi lệnh đã phát hành, chỉ còn lại các con đường cứu trợ tư pháp như khởi kiện hủy quyết định hành chính và đề nghị đình chỉ thi hành. Đó chính là lý do phải bắt đầu chuẩn bị ngay từ ngày đầu tiên. Ngoài ra, đối với người bị tuyên kōkinkei (拘禁刑, hình phạt giam giữ) vô thời hạn hoặc kōkinkei trên 1 năm và một số diện khác, có yêu cầu tăng nặng theo phần "nhưng" của Điều 50 khoản 1, theo đó chỉ cấp phép "khi được nhận định là có tình tiết đặc biệt mà việc không cho phép lưu trú tại Nhật Bản sẽ bị coi là thiếu cân nhắc nhân đạo". Tuy nhiên, vụ việc chỉ có cư trú quá hạn (Điều 24 khoản 4 mục ロ) không thuộc đối tượng của yêu cầu tăng nặng này. Đây là một điểm xuất phát có lợi cho đương sự.

Trong ngày hôm đó có thể trở thành đối tượng của lệnh xuất cảnh không?

Có thể. Lệnh xuất cảnh (出国命令, Điều 24-3 Luật Nhập quản) áp dụng cho người thuộc Điều 24 mục 2-4, mục 4 ロ, hoặc các mục 6 đến 7, và đồng thời thỏa mãn cả năm yêu cầu sau. Thứ nhất, là người đã tự mình đến cơ quan quản lý xuất nhập cảnh trình diện với ý định nhanh chóng rời khỏi Nhật Bản, trước khi cuộc điều tra vi phạm bắt đầu (Điều 24-3 mục 1 イ), hoặc là người đã bày tỏ ý định nhanh chóng xuất cảnh với thẩm tra quan nhập quốc hoặc cán bộ cảnh bị nhập quốc sau khi điều tra vi phạm bắt đầu nhưng trước khi nhận thông báo theo Điều 47 khoản 3 (cùng mục 1 ロ). Thứ hai, không thuộc bất kỳ trường hợp nào tại Điều 24 mục 3 đến mục 3-5, mục 4 ハ đến ヨ, mục 8 hoặc mục 9. Thứ ba, sau khi vào Nhật Bản, không bị tuyên kōkinkei (拘禁刑) về một số tội nhất định như xâm nhập chỗ ở, làm giả tiền tệ, văn bản, chứng khoán có giá và bản ghi điện từ của thẻ thanh toán, đánh bạc, giết người, gây thương tích, bắt giữ giam người trái phép, bắt cóc dụ dỗ, trộm cắp cướp tài sản, lừa đảo cưỡng đoạt, tài sản do phạm tội mà có, cùng một số tội theo Luật xử phạt hành vi bạo lực, Luật phòng ngừa trộm cắp và Luật xử phạt hành vi gây chết hoặc bị thương do lái xe cơ giới. Thứ tư, trước đây chưa từng bị trục xuất và cũng chưa từng xuất cảnh theo lệnh xuất cảnh. Thứ năm, được dự liệu chắc chắn sẽ nhanh chóng rời khỏi Nhật Bản.

Thủ tục lệnh xuất cảnh không lấy việc thu dung làm tiền đề. Chủ nhiệm thẩm tra quan ra lệnh nhanh chóng xuất cảnh và ấn định thời hạn xuất cảnh trong phạm vi không quá 15 ngày (Điều 55-85 khoản 1), đồng thời có thể kèm theo các điều kiện như hạn chế nơi cư trú và phạm vi đi lại (cùng điều khoản 3). Nếu ở lại quá thời hạn đã ấn định thì lại phát sinh vấn đề tội phạm theo Điều 70 khoản 1 mục 8-2, vì vậy nhất thiết phải tuân thủ thời hạn.

Ý nghĩa của việc chủ động hành động trước khi bị phát hiện

Khi lần theo điều luật để hình dung diễn biến trong ngày, có thể thấy "ra trình diện vào thời điểm nào" đã tạo ra các ngã rẽ về sau. Nếu tự ra trình diện trước khi cuộc điều tra vi phạm bắt đầu thì thuộc Điều 24-3 mục 1 イ, và khi xuất cảnh theo lệnh xuất cảnh, thời gian bị từ chối nhập cảnh (上陸拒否期間) là 1 năm kể từ ngày xuất cảnh (Điều 5 khoản 1 mục 9 ホ). Ngược lại, nếu chỉ bày tỏ ý định xuất cảnh sau khi cuộc điều tra vi phạm đã bắt đầu (cùng điều mục 1 ロ), thì khi sau này muốn sang Nhật với hoạt động lưu trú ngắn hạn, thời gian bị từ chối nhập cảnh sẽ là 5 năm kể từ ngày xuất cảnh (cùng khoản mục 9 ヘ). Hơn nữa, nếu vì bị phát hiện mà không còn thỏa mãn chính các yêu cầu của lệnh xuất cảnh, thủ tục sẽ chuyển sang trục xuất: người chưa từng bị trục xuất và chưa từng có lệnh xuất cảnh là 5 năm kể từ ngày bị trục xuất (cùng khoản mục 9 ハ), người đã có tiền lệ như vậy là 10 năm (cùng khoản mục 9 ニ). Cùng là kết quả "rời khỏi Nhật Bản", nhưng ngày bạn có thể quay lại Nhật có thể là 1 năm sau, 5 năm sau, hoặc 10 năm sau.

Hướng dẫn về cấp phép lưu trú đặc biệt (sửa đổi tháng 3 năm Reiwa 6, có hiệu lực từ ngày 10 tháng 6 năm Reiwa 6) cũng xác định cấp phép lưu trú đặc biệt là biện pháp mang tính ngoại lệ và ân huệ, đồng thời ghi rõ rằng việc "người nước ngoài đó đã tự mình đến cục quản lý xuất nhập cảnh địa phương trình diện để khai báo tình trạng cư trú bất hợp pháp" được xem xét như một yếu tố tích cực. Mặt khác, tình trạng cư trú bất hợp pháp kéo dài bị đánh giá là yếu tố tiêu cực. Càng do dự lâu, thứ tích tụ thêm chỉ là các yếu tố tiêu cực.

Giới thiệu về văn phòng chúng tôi

Văn phòng Luật sư Quốc tế Funado (Tòa nhà Fuse, tòa chính tầng 3, 3-4-10 Takada, quận Toshima, Tokyo) lấy bào chữa hình sự cho người nước ngoài và thủ tục nhập quản làm lĩnh vực trọng tâm, chủ yếu với thân chủ quốc tịch Trung Quốc. Luật sư Matsumura Daisuke (thuộc Đoàn Luật sư Dai-ichi Tokyo, số đăng ký 59077, đăng ký năm 2019) trực tiếp phụ trách toàn bộ các bước, từ lần tiếp xúc đầu tiên tại nơi tạm giữ cho đến khi kết thúc tranh tụng tại phiên tòa, không giao lại cho nhân viên văn phòng hay luật sư trẻ. Văn phòng có phiên dịch chuyên trách tiếng Trung thường trực, am hiểu các vụ việc liên quan đến người nước ngoài; đối với các ngôn ngữ khác, chúng tôi bố trí phiên dịch tùy theo từng vụ việc. Người phiên dịch này làm việc vì thân chủ, khác với phiên dịch do cơ quan điều tra chỉ định, nên bạn có thể vừa tiến hành vừa xác nhận nội dung câu hỏi và ý nghĩa của văn bản. Việc gia hạn, thay đổi tư cách lưu trú sau khi kết thúc thủ tục hình sự được xử lý trọn gói cùng với hành chính thư sĩ (行政書士) hợp tác.

Xin giới thiệu hai vụ việc đã giải quyết. Thứ nhất, một thân chủ sang Nhật với mục đích du lịch, có con với một phụ nữ Nhật Bản nhưng mất tư cách lưu trú và bị bắt, bị truy tố vì cư trú bất hợp pháp. Khi đó thủ tục kết hôn và nhận con chưa hoàn tất nên cơ quan chức năng từng không tiếp nhận; luật sư Matsumura đã đàm phán với cơ quan chức năng từ góc độ hiến pháp, thực hiện được việc kết hôn và nhận con, đồng thời tiến hành hỏi bị cáo và hỏi nhân chứng với ý thức về phiên tòa hình sự. Ngay trong hoàn cảnh khó khăn khi hầu như không có giấy tờ công do nước mà thân chủ mang quốc tịch cấp, các chứng cứ có lợi vẫn được thu thập, và nhờ phân tích các trường hợp được cấp phép trước đây của cơ quan nhập quản, cấp phép lưu trú đặc biệt đã đạt được chỉ trong một lần thủ tục. Thứ hai, một phụ nữ bị oan sai trong vụ tội tiếp tay cho lao động bất hợp pháp, đứng trước nguy cơ bị trục xuất. Trước thực tiễn lâu nay cho rằng "lý do trục xuất không đòi hỏi cố ý hay lỗi vô ý", văn phòng đã khởi kiện để đặt vấn đề về phạm vi của nguyên tắc trách nhiệm cá nhân và theo đuổi đến cấp phúc thẩm; sau đó, cơ quan nhập quản đã chấp nhận cấp phép lưu trú đặc biệt cho bà. Cả hai đều là kết quả dựa trên tình tiết riêng của từng vụ việc và không bảo đảm sẽ có kết quả tương tự. Buổi tư vấn đầu tiên miễn phí, chi phí được báo giá tùy theo từng vụ việc.

Lời kết

Ngày ra trình diện diễn tiến theo thứ tự: điều tra vi phạm, lấy lời khai, quyết định về việc xử lý thân thể, rồi thẩm tra vi phạm. Chỉ cần biết giai đoạn nào quyết định điều gì, nỗi lo của ngày hôm đó sẽ nhẹ đi rất nhiều và những việc cần chuẩn bị cũng trở nên rõ ràng. Và khi ý thức được thời điểm phát sinh quyền nộp đơn xin cấp phép lưu trú đặc biệt (Điều 50 khoản 2) cùng thời điểm không thể nộp đơn nữa (cùng điều khoản 3), bạn sẽ thấy rằng ngày bắt đầu hành động càng sớm càng tốt.

Bài viết này là giải thích mang tính khái quát; với vụ việc cụ thể, xin vui lòng trao đổi trực tiếp với luật sư. Ngoài ra, các vụ việc đã giải quyết được giới thiệu ở trên đều dựa trên tình tiết riêng của từng vụ và không bảo đảm sẽ có kết quả tương tự.

Người viết

Matsumura Daisuke／Luật sư

Thuộc Đoàn Luật sư Dai-ichi Tokyo (số đăng ký: 59077／đăng ký năm 2019)

Văn phòng Luật sư Quốc tế Funado (Tòa nhà Fuse, tòa chính tầng 3, 3-4-10 Takada, quận Toshima, Tokyo)

Lấy bào chữa hình sự cho người nước ngoài và thủ tục nhập quản làm lĩnh vực trọng tâm, chủ yếu với thân chủ quốc tịch Trung Quốc.

Có các kết quả như: bản án vô tội trong vụ vi phạm Luật kiểm soát chất kích thích (tàng trữ nhằm mục đích thu lợi), quyết định không truy tố trong vụ lừa đảo đặc thù, và đạt được cấp phép lưu trú đặc biệt trong vụ việc được xem là rất khó.

Liên hệ

Văn phòng Luật sư Quốc tế Funado

Website: https://matsumura-lawoffice.jp/

WeChat ID: matsumura1119

Các phiên bản ngôn ngữ khác của bài viết này

日本語 / 简体中文 / 繁體中文 / English / 한국어