Tinh dầu THC, kẹo dẻo cần sa và sản phẩm CBD｜Giám định thành phần và cách lập luận "tôi không biết"

Sản phẩm được bán hợp pháp ở nước ngoài, sản phẩm mua tại cửa hàng hoặc trên mạng ở Nhật, sản phẩm được tặng làm quà khi đi du lịch. Không ít người bất ngờ trở thành đối tượng điều tra vì từ những thứ đó phát hiện ra thành phần bị kiểm soát. Nhìn bề ngoài hay tên gọi sản phẩm, nhiều khi không thể biết theo pháp luật nó thuộc loại nào. Với người nước ngoài, việc xác định ở đây không chỉ dừng ở trách nhiệm hình sự mà còn kéo dài đến số phận của tư cách lưu trú (在留資格). Bài viết này sắp xếp lại các điểm tranh chấp xoay quanh thành phần và cách trình bày nhận thức của mình tại thời điểm mua.

Những điểm chính

• Từ ngày 12 tháng 12 năm Reiwa 6, cần sa được điều chỉnh với tư cách là ma túy theo Luật kiểm soát ma túy và thuốc hướng thần (麻薬及び向精神薬取締法).
• Sản phẩm chứa thành phần nào chỉ được xác định qua giám định. Tên thương mại hay lời giải thích khi bán không quyết định điều đó.
• Nếu bị xác định là ma túy theo Luật kiểm soát ma túy và thuốc hướng thần và bị tuyên có tội, căn cứ trục xuất (退去強制) sẽ phát sinh theo Điều 24 khoản 4 mục チ Luật quản lý xuất nhập cảnh (入管法).
• Việc có ý thức chủ quan (nhận thức) hay không vừa là điểm tranh chấp hình sự, vừa là nền tảng cho lập luận trong thủ tục của cục xuất nhập cảnh sau đó.
• Điều 5 khoản 1 mục 6 Luật quản lý xuất nhập cảnh quy định người tàng trữ trái phép ma túy, cần sa, ma túy đá và các chất tương tự thuộc căn cứ từ chối nhập cảnh (上陸拒否).

Nếu sản phẩm hợp pháp ở nước ngoài thì tại Nhật cũng không sao chứ?

Không phải như vậy. Việc kiểm soát trong lãnh thổ Nhật Bản do pháp luật Nhật Bản quyết định. Về nguyên tắc, tính hợp pháp tại quốc gia nơi mua hàng không ảnh hưởng đến việc hành vi có thỏa mãn dấu hiệu cấu thành tội phạm tại Nhật hay không.

Về cần sa, từ ngày 12 tháng 12 năm Reiwa 6 chất này được điều chỉnh với tư cách là "ma túy" theo Luật kiểm soát ma túy và thuốc hướng thần. Hành vi tàng trữ, chuyển giao, nhận chuyển giao bị xử lý theo Điều 66 khoản 1 với hình phạt giam giữ — kōkinkei (拘禁刑) đến 7 năm; nếu có mục đích thu lợi thì theo khoản 2 cùng điều là hình phạt giam giữ từ 1 năm đến 10 năm, và tùy tình tiết có thể áp dụng kèm hình phạt tiền đến 3 triệu yên. Hành vi sử dụng và để người khác sử dụng cho mình bị xử lý theo Điều 66-2 khoản 1 với hình phạt giam giữ đến 7 năm. Hành vi nhập khẩu, xuất khẩu, sản xuất bị xử lý theo Điều 65 khoản 1 mục 1 với hình phạt giam giữ từ 1 năm đến 10 năm.

Do đó, hành vi mang sản phẩm mua ở nước ngoài vào Nhật Bản, tùy theo thành phần, có thể bị xử lý như hành vi nhập khẩu. Cũng có những vụ việc bị phát hiện từ khâu kiểm tra hành lý xách tay ở sân bay hoặc kiểm tra bưu phẩm quốc tế.

Giám định thành phần là điểm xuất phát

Đạo luật được áp dụng do thành phần của vật bị thu giữ quyết định. Đây là điều đầu tiên cần xác nhận.

Với các sản phẩm ở dạng tinh dầu, thực phẩm hay mỹ phẩm, không thể nhìn hình thức bên ngoài mà biết được thành phần. Nếu phát hiện thành phần thuộc diện bị kiểm soát thì đó là vấn đề của Luật kiểm soát ma túy và thuốc hướng thần; nếu chỉ dừng ở chất bị chỉ định (指定薬物) thì đó là vấn đề của Luật về dược phẩm và thiết bị y tế. Hai trường hợp này có con đường ảnh hưởng đến tư cách lưu trú khác nhau, nên sự phân biệt này mang tính quyết định.

Về giám định, có rất nhiều điểm cần kiểm tra: tính đồng nhất giữa mẫu giám định và vật bị thu giữ, quá trình bảo quản từ khi thu giữ đến khi giám định, phương pháp giám định và ý nghĩa của các chỉ số phát hiện được. Chúng tôi yêu cầu công bố tài liệu ở giai đoạn điều tra và, khi cần, tham khảo ý kiến chuyên môn để xem xét.

Lập luận "tôi không biết trong đó có chất ấy" được xây dựng thế nào?

Chỉ có thể chứng minh bằng cách tích lũy các tình tiết khách quan. Nhận thức là chuyện bên trong nội tâm, nên không thể chứng minh chỉ bằng lời khai của chính đương sự.

Những tình tiết sau đây là manh mối để xem xét.

Cần thu thập tỉ mỉ những điều này và trình bày quá trình từ khi mua đến khi tàng trữ như một mạch lập luận thống nhất. Lời khai trong quá trình hỏi cung có thể bị thay đổi sắc thái khi đi qua phiên dịch, nên thái độ kiểm tra kỹ nội dung ghi trong biên bản là điều không thể thiếu.

• Kênh mua hàng và nội dung nhãn mác, lời giải thích mà người bán đưa ra khi đó
• Mức giá đã trả có bất thường so với một giao dịch hàng bị kiểm soát hay không
• Tình trạng cất giữ sản phẩm, có dùng chung với người khác không, có dấu hiệu che giấu không
• Mục đích sử dụng và diễn biến cụ thể dẫn đến việc mua hàng
• Lịch sử liên lạc, lịch sử mua hàng, hóa đơn và các tài liệu khách quan khác chứng minh nhận thức tại thời điểm mua

Tranh luận về ý thức chủ quan cũng nối liền với thủ tục của cục xuất nhập cảnh

Việc tranh luận về nhận thức ở giai đoạn hình sự và lưu lại diễn biến đó thành hồ sơ có ý nghĩa cho các thủ tục về sau.

Trong thực tiễn của cục xuất nhập cảnh, cách vận hành cho rằng ý thức chủ quan hay lỗi vô ý không phải là điều kiện khi phán đoán căn cứ trục xuất đã được duy trì trong nhiều năm. Đối với cách vận hành này, luật sư Matsumura Daisuke hiện đang theo đuổi một vụ kiện đặt thẳng câu hỏi rằng phạm vi của nguyên tắc trách nhiệm có nên mở rộng đến cả biện pháp trục xuất với tư cách là một quyết định hành chính hay không, trong một vụ việc trục xuất vì lý do tiếp tay cho lao động bất hợp pháp. Chúng tôi không thể nói trước kết luận, nhưng đây là một luận điểm đang thực sự tồn tại.

Những vụ việc mà nhận thức về thành phần sản phẩm trở thành vấn đề chính là nơi luận điểm này mang tính hiện thực. Tranh luận triệt để về nhận thức trong tố tụng hình sự và lưu giữ lại lập luận cùng chứng cứ sẽ trở thành nền tảng cho lập luận ở giai đoạn thủ tục trục xuất và giấy phép lưu trú đặc biệt (在留特別許可). Ngược lại, nếu vì ưu tiên được thả sớm mà dễ dàng khai nhận, thì về sau rất khó lấy lại được trong các thủ tục tiếp theo.

Điều gì xảy ra khi bị tuyên có tội

Khi bị tuyên có tội về hành vi vi phạm Luật kiểm soát ma túy và thuốc hướng thần, căn cứ trục xuất phát sinh theo Điều 24 khoản 4 mục チ Luật quản lý xuất nhập cảnh. Điều khoản này chỉ quy định "người bị tuyên là có tội", không giới hạn loại hình phạt hay mức hình phạt, cũng không loại trừ trường hợp được hưởng án treo.

Ngoài ra, Điều 5 khoản 1 mục 5 Luật quản lý xuất nhập cảnh coi người đã từng bị tuyên hình phạt do vi phạm pháp luật về kiểm soát ma túy, cần sa, thuốc phiện, ma túy đá hoặc thuốc hướng thần là thuộc căn cứ từ chối nhập cảnh, và ở đây không đặt ra thời hạn nào. Mục 6 của cùng khoản còn quy định chính người tàng trữ trái phép các chất này thuộc căn cứ từ chối nhập cảnh. Với những người đến Nhật du lịch hoặc lưu trú ngắn hạn (短期滞在), điều này có nghĩa là cánh cửa nhập cảnh trở lại sẽ đóng trong thời gian dài.

Chính vì thế, trong các vụ án ma túy của người nước ngoài, phương án lấy việc giành án treo tại phiên tòa làm mục tiêu cuối cùng là chưa đủ. Cần xây dựng hoạt động bào chữa với mục tiêu ưu tiên hàng đầu là đạt được quyết định không khởi tố (不起訴処分) ở giai đoạn trước khi truy tố.

Về cách làm việc của văn phòng chúng tôi

Tại Văn phòng luật sư quốc tế Funado (số 4-10 Takada 3-chome, quận Toshima, Tokyo, tòa nhà Fuse Building tòa chính tầng 3), luật sư Matsumura Daisuke trực tiếp phụ trách toàn bộ quá trình, từ buổi tiếp xúc đầu tiên trong trại tạm giam cho đến khi kết thúc tranh tụng tại phiên tòa. Chúng tôi giữ nguyên tắc không giao lại cho nhân viên văn phòng hay luật sư trẻ làm thay.

Về tiếng Trung, văn phòng có phiên dịch chuyên trách am hiểu các vụ án của người nước ngoài thường trực. Ngoài phiên dịch do cơ quan điều tra chỉ định, quý vị có thể sử dụng người phiên dịch đứng về phía mình trong suốt quá trình tố tụng hình sự. Với tiếng Việt, tiếng Anh, tiếng Hàn và các ngôn ngữ khác, chúng tôi bố trí phiên dịch tùy theo từng vụ việc.

Một số vụ việc chúng tôi từng đảm nhận

Có vụ việc thân chủ bị truy tố về tội vi phạm Luật kiểm soát chất kích thích (tàng trữ nhằm mục đích thu lợi), và thông qua phân tích chứng cứ triệt để cùng phần hỏi bị cáo, đối chất nhân chứng, chúng tôi đã đạt được bản án tuyên vô tội (A-1). Trong những vụ việc mà nhận thức là điểm tranh chấp trung tâm, việc kiểm chứng từng tình tiết khách quan sẽ quyết định kết quả.

Cũng có vụ việc chúng tôi bảo vệ một phụ nữ bị oan sai với cáo buộc tiếp tay cho lao động bất hợp pháp và đứng trước nguy cơ bị trục xuất; hiện vụ kiện đặt câu hỏi về phạm vi của nguyên tắc trách nhiệm và nguyên tắc trách nhiệm theo lỗi vẫn đang được theo đuổi (D-2). Trong vụ việc đó, chúng tôi cũng đã đạt được giấy phép lưu trú đặc biệt chưa từng có tiền lệ đối với một trường hợp bị xác định có hành vi tiếp tay cho lao động bất hợp pháp.

Ngoài ra, chúng tôi còn có kinh nghiệm với các vụ án hình sự quốc tế, các vụ án thuộc diện xét xử có hội thẩm nhân dân và những vụ án nghiêm trọng được truyền thông thế giới đưa tin (E-1).

Tên gọi sản phẩm hay lời giải thích khi bán không phải là thứ quyết định phân loại theo pháp luật. Trước hết hãy xác nhận thành phần đang được xác định ra sao, rồi trên cơ sở đó trình bày quá trình mua và tàng trữ kèm theo tài liệu khách quan. Chúng tôi cho rằng tuân theo thứ tự này là cách tiến hành chắc chắn nhất cho cả vấn đề hình sự lẫn vấn đề lưu trú. Bài viết này chỉ là giải thích mang tính khái quát; với từng vụ việc cụ thể, xin quý vị trao đổi trực tiếp với luật sư. Những vụ việc đã giải quyết nêu trên đều dựa trên hoàn cảnh riêng của từng trường hợp và không bảo đảm sẽ có kết quả tương tự.

Bài viết này phản ánh pháp luật tại thời điểm tháng 8 năm 2026.

Về tác giả

Matsumura Daisuke, Luật sư
Đoàn Luật sư Dai-Ichi Tokyo (số đăng ký 59077, đăng ký năm 2019)
Văn phòng luật Funado International (Toà nhà Fuse, khu chính tầng 3, 3-4-10 Takada, Toshima-ku, Tokyo)
Lĩnh vực chuyên sâu: bào chữa hình sự cho người nước ngoài và các thủ tục nhập quản.
Các kết quả đã đạt được gồm bản án vô tội trong vụ vi phạm Luật kiểm soát chất kích thích (tàng trữ nhằm mục đích thu lợi), quyết định không khởi tố trong các vụ lừa đảo có tổ chức, và giấy phép lưu trú đặc biệt trong những vụ được coi là khó.

Văn phòng luật Funado International
Website: https://matsumura-lawoffice.jp/
WeChat ID: matsumura1119