Công ty có thể đứng ra bảo lãnh nhân thân cho nhân viên người nước ngoài không

Nhân viên bị bắt, gia đình lại không có ai ở Nhật, và luật sư bào chữa liên hệ với công ty đề nghị đứng ra bảo lãnh nhân thân. Ở tình huống này, doanh nghiệp thường phân vân ba điều: công ty có được phép nhận hay không, nhận rồi thì gánh những gì, và việc đó có thật sự có tác dụng.

Xin nói ngay kết luận: trong pháp luật Nhật Bản không tồn tại một tư cách pháp lý mang tên người bảo lãnh nhân thân. Tuy vậy, viễn cảnh tiếp tục được sử dụng lao động mà công ty trình bày lại có ý nghĩa thực tế trong các quyết định về việc giam giữ và về hướng xử lý vụ án. Bài viết này chỉ ra những nơi văn bản của công ty thực sự được cân nhắc, và nó khác thế nào với người giám sát trong thủ tục của cơ quan quản lý xuất nhập cảnh.

Bảo lãnh nhân thân không phải một tư cách, mà là một tài liệu để cân nhắc

Trong thủ tục tố tụng hình sự Nhật Bản không có điều luật nào quy định địa vị của người bảo lãnh nhân thân. Tòa án và công tố viên nhìn vào hai điều: nguy cơ bỏ trốn và nguy cơ tiêu hủy chứng cứ đến mức nào. Giấy bảo lãnh nhân thân được nộp như tài liệu phục vụ việc đánh giá đó, chứ không phải là thứ cứ có là được thả.

Dù vậy, văn bản của công ty vẫn được coi trọng trong các vụ án liên quan đến người nước ngoài, bởi ở đó nơi cư trú và nền tảng sinh sống luôn là vấn đề. Có chỗ ở, có thu nhập, có người trông nom trên thực tế: trình bày được ba điều này một cách cụ thể hay không thường là ranh giới quyết định.

Văn bản của công ty có trọng lượng ở ba thời điểm

Thứ nhất là giai đoạn tạm giam. Khi tranh luận về việc có nên tạm giam hay không, hoặc tại thủ tục công khai lý do tạm giam, việc đã bảo đảm được nơi trở về là tình tiết quan trọng. Điều 82 và các điều tiếp theo của Bộ luật Tố tụng hình sự cho phép yêu cầu công khai lý do tạm giam, và lý do việc giam giữ được trình bày tại phiên tòa công khai.

Thứ hai là việc xin tại ngoại sau khi bị truy tố. Ở đây, nơi ở và người giám sát cũng gắn trực tiếp với đánh giá nguy cơ bỏ trốn. Thứ ba là chính quyết định xử lý vụ án. Bên cạnh hòa giải và khắc phục thiệt hại cho bị hại, việc có triển vọng sinh sống trong cộng đồng dưới sự giám sát là yếu tố có ý nghĩa trong hoạt động hướng tới quyết định không truy tố.

Với người nước ngoài, triển vọng về tư cách lưu trú cũng tác động tới quyết định

Một đặc điểm riêng của các vụ án có bị can là người nước ngoài: khả năng mất tư cách lưu trú tự nó ảnh hưởng đến đánh giá nguy cơ bỏ trốn. Vì vậy cần sắp xếp trước xem hình phạt sẽ phản chiếu lên tư cách lưu trú như thế nào.

Điều 24 mục 4 điểm ri của Luật Quản lý xuất nhập cảnh và công nhận tị nạn quy định người bị tuyên hình phạt giam giữ (kōkinkei) chung thân hoặc trên 1 năm thuộc diện bị trục xuất, nhưng phần loại trừ đã loại bỏ trường hợp được hưởng án treo toàn phần; với án treo một phần, nếu phần phải thi hành từ 1 năm trở xuống thì cũng được loại trừ. Ngược lại, vi phạm pháp luật về ma túy thuộc Điều 24 mục 4 điểm chi, và ở đó phạt tiền, án treo hay miễn hình phạt đều dẫn tới căn cứ trục xuất. Trong các vụ ma túy, một văn bản cam kết tiếp tục sử dụng lao động không thể giải quyết được vấn đề lưu trú, và chúng tôi cho rằng việc đề nghị công ty ký giấy mà không giải thích rõ điều này là không thỏa đáng.

Người giám sát trong thủ tục xuất nhập cảnh là một chế độ khác

Thủ tục của cơ quan quản lý xuất nhập cảnh có chế định biện pháp giám sát, cho phép người liên quan sinh hoạt dưới sự trông nom của người giám sát thay vì bị thu dung. Theo thống kê của Cục Quản lý xuất nhập cảnh và lưu trú Nhật Bản, từ ngày 10 tháng 6 năm Reiwa 6 (2024) đến cuối năm đó có 1.123 quyết định áp dụng biện pháp giám sát (647 trường hợp trước khi có lệnh trục xuất và 476 trường hợp sau đó); hơn 90 phần trăm người giám sát là họ hàng hoặc người quen, và không có trường hợp nào mất liên lạc.

Điều này cho thấy người giám sát cần có quan hệ đủ gần để tiếp xúc với đương sự hằng ngày. Công ty cũng có thể trở thành người giám sát, nhưng mục đích và thủ tục khác hẳn với việc bảo lãnh nhân thân trong tố tụng hình sự. Nộp giấy bảo lãnh trong vụ án hình sự không có nghĩa là điều đó tự động được tính đến trong thủ tục xuất nhập cảnh.

Những điểm công ty nên xác nhận trước khi nhận bảo lãnh

Trước hết, hãy viết trung thực về triển vọng tiếp tục sử dụng lao động. Nếu khả năng trở lại làm việc gắn với nội dung tư cách lưu trú, cần đồng thời kiểm tra xem công việc dự kiến giao có nằm trong phạm vi tư cách lưu trú hay không. Tiếp theo, cần hiểu rằng giấy bảo lãnh nhân thân không phải một chứng thư bảo lãnh về tài chính: tiền bảo lãnh tại ngoại do đương sự hoặc người liên quan nộp, và người bảo lãnh nhân thân không đương nhiên gánh trách nhiệm tiền bạc.

Ngoài ra, khi đã quyết định về việc nghỉ việc hay tạm nghỉ, việc khai báo liên quan đến cơ quan, tổ chức tiếp nhận phải được thực hiện trong vòng 14 ngày theo Điều 19-16 và Điều 19-17. Phía công ty cũng nên kiểm tra xem mình có nghĩa vụ khai báo tình hình sử dụng lao động hay không.

Ba hiểu lầm thường gặp trên thực tế

Thứ nhất, cho rằng cứ có người bảo lãnh nhân thân là được thả. Quyết định vẫn dựa trên đánh giá nguy cơ bỏ trốn và tiêu hủy chứng cứ; văn bản chỉ là một trong các tài liệu.

Thứ hai, cho rằng nhận bảo lãnh là phải bồi thường thay. Hòa giải và bồi thường là việc của chính đương sự; việc nhận bảo lãnh không đương nhiên làm phát sinh trách nhiệm của công ty.

Thứ ba, cho rằng được tự do trong vụ án hình sự thì tư cách lưu trú cũng an toàn. Hai thủ tục chạy song song, và việc có thuộc căn cứ trục xuất hay không được phán đoán độc lập.

Cách văn phòng chúng tôi xử lý

Tại văn phòng chúng tôi, luật sư Daisuke Matsumura trực tiếp thực hiện việc gặp thân chủ tại nơi tạm giam và các buổi làm việc. Về tiếng Trung, văn phòng có phiên dịch chuyên trách các vụ việc liên quan đến người nước ngoài thường trực tại văn phòng; với các ngôn ngữ khác, trong đó có tiếng Việt, phiên dịch được sắp xếp theo từng vụ việc.

Về phương châm bào chữa, chúng tôi không xem một bản án cho hưởng án treo là kết quả đã đủ, mà đặt quyết định không truy tố làm mục tiêu ưu tiên hàng đầu. Vụ án hình sự và thủ tục xuất nhập cảnh được thiết kế như một chỉnh thể, bởi bản ghi lời khai trong giai đoạn điều tra sẽ trở thành tài liệu cho thẩm tra vi phạm và thẩm vấn bằng lời. Chúng tôi cũng tranh luận về yếu tố cố ý và vô ý đối với việc có thuộc căn cứ trục xuất hay không. Khi công ty đứng ra bảo lãnh, chúng tôi giải thích trước nội dung văn bản và phạm vi mà công ty thực sự gánh chịu. Buổi tư vấn đầu tiên miễn phí, và có thể liên hệ qua WeChat ID matsumura1119.

Đôi lời khép lại

Nhận bảo lãnh nhân thân không phải nghĩa vụ của doanh nghiệp. Nhưng trình bày triển vọng sử dụng lao động dựa trên sự thật có thể tác động tới cả việc giam giữ lẫn hướng xử lý vụ án. Không viết điều mình không thể bảo đảm, và viết thật cụ thể điều mình có thể bảo đảm: chính thái độ đó tạo ra tài liệu thuyết phục nhất. Bài viết này chỉ là giải thích mang tính khái quát; với vụ việc cụ thể, xin hãy trao đổi trực tiếp với luật sư.

Tác giả

Daisuke Matsumura, luật sư (bengoshi)
Thành viên Đoàn Luật sư Daiichi Tokyo (số đăng ký: 59077, đăng ký năm 2019)
Funado International Law Office (Tòa nhà Fuse, tòa chính tầng 3, Takada 3-4-10, Toshima-ku, Tokyo)
Lĩnh vực trọng tâm là bào chữa hình sự cho người nước ngoài và thủ tục xuất nhập cảnh, chủ yếu cho thân chủ mang quốc tịch Trung Quốc. Thành quả đã đạt được bao gồm bản án tuyên vô tội trong vụ vi phạm Luật Kiểm soát chất kích thích (tàng trữ nhằm mục đích thu lợi), quyết định không truy tố trong vụ lừa đảo có tổ chức, và việc xin được cho phép lưu trú đặc biệt trong vụ việc được coi là khó.

Funado International Law Office
Website: https://matsumura-lawoffice.jp/
WeChat ID: matsumura1119

Bản tiếng Nhật của bài viết này: https://matsumura-lawoffice.jp/blog/detail/2026099284/