Đã bị truy tố: phiên tòa ở Nhật diễn ra như thế nào

Với nhiều người, thông báo đã bị truy tố nghe như dấu chấm hết của thủ tục. Trên thực tế thì ngược lại: chính từ thời điểm đó, việc xét xử công khai tại tòa mới bắt đầu.

Phải ra tòa mấy lần, sẽ bị hỏi những gì, phiên dịch sẽ dịch tới đâu. Biết trước trình tự hay không quyết định rất nhiều đến mức độ bình tĩnh của một người khi đứng trong phòng xử. Bài viết này lần lượt giải thích phiên tòa sau khi bị truy tố diễn ra ra sao, từ thủ tục mở đầu, điều tra chứng cứ, phần hỏi bị cáo cho tới khi tuyên án. Đồng thời nói rõ phiên dịch tham gia ở khâu nào và theo cách nào, bản án dội ngược lại tư cách lưu trú ra sao, và gia đình có thể làm được gì.

Bị truy tố thì điều gì thay đổi

Khi bị truy tố, tư cách của bạn chuyển từ người bị tình nghi sang bị cáo, và chiến trường chính của thủ tục chuyển từ phòng thẩm vấn của cơ quan điều tra sang phòng xử án công khai. Những chứng cứ mà ở giai đoạn điều tra bạn không được biết nội dung, giờ đây có thể xem qua luật sư bào chữa.

Một thay đổi lớn khác là bạn bắt đầu có thể xin tại ngoại có bảo lãnh. Chế độ bảo lãnh của Nhật Bản chỉ áp dụng sau khi truy tố, trước đó thì hoàn toàn không tồn tại. Vì vậy, thông báo truy tố cũng đồng nghĩa với việc đã bước vào giai đoạn có thể tính tới khả năng được ra khỏi nơi giam giữ.

Thủ tục mở đầu của phiên tòa

Ngày xét xử đầu tiên bắt đầu bằng thủ tục mở đầu, nhằm xác định khung của vụ án. Trước hết là phần xác minh nhân thân để bảo đảm không nhầm người. Tiếp theo, công tố viên đọc bản cáo trạng. Đây là lần đầu tiên những sự thật sẽ được đưa ra xét xử được đọc lên ở nơi công khai.

Sau đó, tòa án thông báo cho bị cáo các quyền, trong đó có quyền im lặng, rồi bị cáo và luật sư bào chữa trình bày ý kiến về nội dung cáo trạng. Thừa nhận, phản bác toàn bộ, hay chỉ phản bác một phần. Câu trả lời tại thời điểm này quyết định cách phiên tòa tiếp diễn về sau. Nếu có điểm muốn tranh luận, đây là lúc phải nói rõ.

Giai đoạn điều tra chứng cứ

Sau thủ tục mở đầu, công tố viên trình bày lời khai mở đầu về những sự thật mà mình định chứng minh, rồi bước vào phần điều tra chứng cứ. Công việc thực chất của luật sư bào chữa ở đây là quyết định có đồng ý cho các tài liệu do công tố viên đề nghị được dùng làm chứng cứ hay không.

Nếu đồng ý, tài liệu đó trở thành chứng cứ nguyên trạng. Nếu không đồng ý, người lập tài liệu phải được triệu tập tới tòa để thẩm vấn. Khi bạn không chấp nhận nội dung của biên bản lời khai lấy trong giai đoạn điều tra, chính quyết định này là điểm rẽ của cuộc tranh luận. Về việc ghi âm ghi hình quá trình thẩm vấn, Điều 301-2 Bộ luật Tố tụng Hình sự quy định nghĩa vụ ghi lại đối với một phạm vi vụ án nhất định, và có những trường hợp bản ghi đó trở thành vấn đề chứng cứ.

Từ phần hỏi bị cáo đến khi tuyên án

Ở giai đoạn cuối của phần điều tra chứng cứ, bị cáo trực tiếp được hỏi tại tòa. Thông thường luật sư bào chữa hỏi trước, sau đó tới công tố viên, và tòa án hỏi bổ sung. Quyền im lặng không mất đi tại phiên tòa, nên lựa chọn không trả lời vẫn còn đó.

Tiếp theo, công tố viên trình bày ý kiến và đề nghị mức hình phạt, luật sư bào chữa trình bày lời bào chữa cuối cùng, và bị cáo được nói lời sau cùng. Bản án thường được tuyên vào một ngày xét xử khác, với phần quyết định và phần lý do được đọc lên. Nếu không đồng ý với bản án thì có thể tính tới việc kháng cáo, nhưng thời hạn rất ngắn, vì vậy ngay trong ngày tuyên án hãy trao đổi phương hướng với luật sư tại chỗ.

Phiên dịch tham gia như thế nào

Chế độ phiên dịch tại tòa được xây dựng trên tiền đề rằng bản thân thủ tục được tiến hành bằng tiếng Nhật. Điều 74 Luật Tòa án quy định tại tòa án sử dụng tiếng Nhật. Trên nền đó, Điều 175 và Điều 178 Bộ luật Tố tụng Hình sự quy định về phiên dịch và biên dịch. Ở tầng bảo đảm quốc tế, Điều 14 khoản 3 điểm a và điểm f Công ước quốc tế về các quyền dân sự và chính trị quy định quyền được thông báo về tội danh bằng ngôn ngữ mình hiểu và quyền được cấp phiên dịch miễn phí.

Điều cần biết trong thực tế là: phiên dịch viên có nhiệm vụ chuyển ngữ, chứ không ở vị trí bổ sung nội dung hay diễn đạt lại theo hướng có lợi cho bạn. Điều 171 Bộ luật Hình sự quy định tội phiên dịch gian dối, nhưng những chỗ dịch sót hay hiểu lệch thông thường sẽ không được sửa nếu chính đương sự không nhận ra và lên tiếng. Nếu bạn thấy phần dịch không theo kịp, hoàn toàn có thể đề nghị dừng lại ngay lúc đó.

Theo tài liệu của Tòa án Tối cao Nhật Bản bản tháng 1 năm Reiwa 7, trong số 807 bị cáo của các phiên tòa có hội thẩm nhân dân năm Reiwa 5, có 98 người được bố trí phiên dịch. Ngoài ra, danh sách ứng viên phiên dịch của Tòa án Tối cao tính đến tháng 4 năm Heisei 29 có 3.823 người thuộc 62 ngôn ngữ. Việc xét xử có phiên dịch là chuyện diễn ra thường xuyên tại tòa án Nhật Bản.

Bản án dội ngược lại tư cách lưu trú như thế nào

Nội dung bản án nối thẳng sang vấn đề tư cách lưu trú. Điều 24 mục 4 điểm ri nhập quản pháp, tức lý do trục xuất, áp dụng cho người bị tuyên phạt tù giam (kōkinkei) chung thân hoặc trên 1 năm, nhưng phần trừ của điều khoản loại trừ trường hợp toàn bộ hình phạt được hưởng án treo. Trường hợp án treo một phần mà phần thực sự phải chấp hành từ 1 năm trở xuống cũng được loại trừ.

Ngược lại, với tội phạm về ma túy thì Điều 24 mục 4 điểm chi nhập quản pháp áp dụng cho người bị kết tội vì vi phạm các luật về ma túy, cần sa, thuốc phiện, ma túy đá và các chất tương tự, và áp dụng cả khi chỉ bị phạt tiền hoặc được hưởng án treo. Cùng là một bản án treo, nhưng tùy tội danh mà ý nghĩa đối với tư cách lưu trú lại trái ngược hoàn toàn.

Nếu vụ việc chuyển sang thủ tục trục xuất, thì giấy phép lưu trú đặc biệt theo Điều 50 nhập quản pháp sẽ được xem xét. Khoản 5 của điều này liệt kê các yếu tố phải cân nhắc: lý do mong muốn tiếp tục ở lại, quan hệ gia đình, hạnh kiểm, hoàn cảnh dẫn tới việc cư trú tại Nhật, thời gian đã cư trú và các tình tiết khác. Những gì bạn trình bày tại phiên tòa và lời khai của người làm chứng về tình tiết giảm nhẹ đều có ý nghĩa như tài liệu ở giai đoạn này.

Gia đình có thể làm gì

• Phiên tòa về nguyên tắc là công khai. Việc gia đình đến dự khán tự nó đã là một chỗ dựa cho bị cáo.
• Người thân có thể ra làm chứng về tình tiết giảm nhẹ. Điều được xem xét là mức độ cụ thể của việc giám sát sau này.
• Chuẩn bị sẵn văn bản về nơi ở, nơi làm việc và dự tính chi phí sinh hoạt sẽ có ích cả cho việc xin tại ngoại lẫn cho bản án.
• Việc bồi thường và thương lượng với bị hại xin thực hiện thông qua luật sư.
• Hãy sắp xếp trước những giấy tờ cần cho thủ tục lưu trú sau khi có bản án.

Những hiểu lầm thường gặp

• Bị truy tố nghĩa là đã coi như có tội. Việc xét xử mới bắt đầu từ đây.
• Phiên tòa kết thúc trong một ngày. Với vụ có tranh chấp, sẽ có nhiều ngày xét xử.
• Phiên dịch sẽ dịch chính xác mọi thứ. Chỗ dịch sót không tự sửa nếu không ai lên tiếng.
• Có án treo là tư cách lưu trú an toàn. Với vụ ma túy thì vẫn thuộc Điều 24 mục 4 điểm chi nhập quản pháp.

Cách văn phòng chúng tôi làm việc

Tại Văn phòng Luật sư Quốc tế Funado, luật sư Matsumura Daisuke trực tiếp đi gặp thân chủ và trực tiếp trao đổi. Về ngôn ngữ, tiếng Trung có phiên dịch viên chuyên trách các vụ án người nước ngoài thường trực tại văn phòng; với các ngôn ngữ khác, trong đó có tiếng Việt, chúng tôi bố trí phiên dịch viên tùy theo từng vụ việc.

Ngay cả khi vụ án đã ra tới phiên tòa, chúng tôi vẫn không coi một bản án treo là đủ. Xét tới ảnh hưởng đối với tư cách lưu trú, ở những giai đoạn còn có thể thì quyết định không truy tố là mục tiêu ưu tiên cao nhất, và tại phiên tòa chúng tôi xem xét kỹ chính phạm vi những sự thật được tòa công nhận. Vụ án hình sự và thủ tục nhập cư được thiết kế như một khối thống nhất, bởi biên bản lời khai giai đoạn điều tra cũng như lời khai tại tòa đều trở thành tài liệu cho thủ tục thẩm tra vi phạm và phiên xét hỏi bằng lời. Chúng tôi cũng giữ quan điểm tranh luận về chính việc có thuộc lý do trục xuất hay không, bao gồm cả vấn đề cố ý và vô ý. Buổi tư vấn đầu tiên miễn phí, và bạn có thể liên hệ qua WeChat ID matsumura1119.

Lời kết

Với người chưa từng bước vào, phòng xử án là nơi gây lo lắng, nhưng đó cũng là nơi mọi thứ diễn ra theo một trình tự đã định sẵn. Khi biết bước tiếp theo là gì, bạn mới nói được điều cần nói. Chia sẻ trước trình tự ấy cũng là một phần công việc của luật sư bào chữa. Bài viết này chỉ là giải thích mang tính khái quát; với vụ việc cụ thể của mình, xin hãy trao đổi trực tiếp với luật sư.

Người viết

Matsumura Daisuke / Luật sư
Thuộc Đoàn Luật sư Daiichi Tokyo (số đăng ký: 59077, đăng ký năm 2019)
Văn phòng Luật sư Quốc tế Funado (Tầng 3, tòa nhà chính Fuse Building, 3-4-10 Takada, quận Toshima, Tokyo)
Lĩnh vực tập trung chính là bào chữa hình sự cho người nước ngoài và thủ tục nhập cư, với thân chủ chủ yếu mang quốc tịch Trung Quốc. Đã đạt được bản án vô tội trong vụ vi phạm Luật Kiểm soát Ma túy Đá (tàng trữ nhằm mục đích thương mại), quyết định không truy tố trong vụ lừa đảo có tổ chức, và giấy phép lưu trú đặc biệt trong những vụ được coi là khó.

Funado International Law Office
Website: https://matsumura-lawoffice.jp/
WeChat ID: matsumura1119

Bản tiếng Nhật của bài viết này: https://matsumura-lawoffice.jp/blog/detail/2026099212/