Biện pháp bảo hộ thời vị thành niên có bị xét đến khi xin gia hạn tư cách lưu trú không

Hồi mười mấy tuổi bạn từng ra tòa gia đình. Khi đó bạn được quản chế bảo hộ rồi quay lại trường học. Nhiều năm trôi qua, đến lúc đi làm và chuẩn bị gia hạn tư cách lưu trú, một nỗi lo bất chợt xuất hiện: chuyện ngày ấy liệu Cục Quản lý xuất nhập cảnh có biết không, và có phải khai vào hồ sơ không.

Nỗi lo này xuất phát từ việc thủ tục dành cho người chưa thành niên vận hành theo một cơ chế khác với phiên tòa hình sự của người trưởng thành. Cơ chế đã khác thì cách xử lý trong xét duyệt lưu trú cũng khác. Bài viết này bắt đầu từ sự khác biệt giữa biện pháp bảo hộ và hình phạt, rồi phân định rõ đến đâu là vấn đề và từ đâu thì không, theo quy định của 入管法 (Luật Quản lý xuất nhập cảnh và công nhận tị nạn).

Biện pháp bảo hộ không phải là hình phạt

Quản chế bảo hộ, đưa vào cơ sở hỗ trợ tự lập cho trẻ em, hay đưa vào trại giáo dưỡng dành cho người chưa thành niên đều là biện pháp bảo hộ, không phải hình phạt. Phiên xử người chưa thành niên được tiến hành theo thủ tục khác với phiên tòa hình sự công khai dành cho người trưởng thành, và mục đích không đặt ở trừng phạt mà ở việc giáo dục để trưởng thành lành mạnh. Vì vậy, việc từng nhận biện pháp bảo hộ không đồng nghĩa với việc đã bị tuyên hình phạt, cũng không đồng nghĩa với việc đã nhận bản án có tội. Sự phân biệt này chính là điểm xuất phát khi xem xét việc áp dụng Luật Nhập cư.

Không rơi vào các lý do trục xuất đòi hỏi đã bị tuyên hình phạt

Hãy rà lại các lý do trục xuất tại Điều 24 vốn lấy xử lý hình sự làm tiền đề. Mục 4 リ áp dụng cho người bị tuyên 拘禁刑 (kōkinkei, hình phạt giam giữ) chung thân hoặc trên một năm, nhưng phần loại trừ đã bỏ ra ngoài trường hợp được hưởng án treo toàn bộ. Mục 4 チ áp dụng cho người bị kết án có tội về vi phạm pháp luật liên quan đến ma túy, cần sa, thuốc phiện, chất kích thích, và áp dụng cả khi chỉ bị phạt tiền hoặc được hưởng án treo. Mục 4 ヘ áp dụng cho người bị tuyên hình phạt giam giữ vì tội tại Điều 73 của cùng luật; mục 4 の 2 áp dụng cho người mang tư cách lưu trú thuộc Bảng số một bị tuyên hình phạt giam giữ vì các tội như cướp tài sản, giao cấu không có sự đồng thuận, lái xe nguy hiểm gây chết người hoặc thương tích. Tất cả đều lấy việc đã bị tuyên hình phạt hoặc đã nhận bản án có tội làm điều kiện. Do đó, chừng nào vụ việc chỉ dừng ở biện pháp bảo hộ thì không rơi vào các quy định này, kể cả khi bạn từng bị đưa vào trại giáo dưỡng.

Trường hợp bị chuyển hồ sơ cho công tố thì khác

Điều cần lưu ý là khi tòa gia đình chuyển vụ việc sang cho công tố viên. Khi đó vụ việc chuyển sang thủ tục hình sự giống như với người trưởng thành, được xét xử tại phiên tòa công khai, và nếu có tội thì sẽ bị tuyên hình phạt. Nếu bị tuyên hình phạt giam giữ thì có thể thỏa mãn điều kiện của các quy định vừa nêu. Vì vậy không thể khái quát rằng vì là chuyện thời chưa thành niên nên đương nhiên không ảnh hưởng đến tư cách lưu trú. Việc đầu tiên cần làm là nắm chính xác vụ việc của mình đã kết thúc bằng thủ tục nào.

Những lý do không cần hình phạt thì không phân biệt tuổi

Một cái bẫy khác nằm ở các lý do trục xuất không đòi hỏi xử lý hình sự. Điều 24 khoản 4 mục イ áp dụng cho người được nhận định rõ ràng là chuyên nhất thực hiện hoạt động ngoài tư cách lưu trú, và không lấy hình phạt làm điều kiện. Khoản 3 mục 4 của cùng điều áp dụng cho người thực hiện hành vi thúc đẩy lao động bất hợp pháp, chỉ cần có hành vi. Cư trú quá hạn theo khoản 4 mục ロ cũng hình thành chỉ bằng sự kiện đã quá thời hạn lưu trú. Việc áp dụng các quy định này không thay đổi theo độ tuổi. Bất kể vụ việc từng được xử lý theo thủ tục dành cho người chưa thành niên hay không, chính các tình tiết thực tế mới là đối tượng được đánh giá.

Cách xử lý khi gia hạn và khi nhập tịch

Gia hạn thời hạn lưu trú và thay đổi tư cách lưu trú đều thuộc quyền quyết định của Bộ trưởng Tư pháp, và trong hướng dẫn được công bố, hạnh kiểm tốt là một yếu tố được cân nhắc. Biện pháp bảo hộ không phải là hình phạt, nhưng khi mẫu đơn có mục khai về khen thưởng và kỷ luật, hoặc khi bạn được yêu cầu giải thích về các tình tiết, thì cần trả lời chính xác. Nếu giải thích sai sự thật, chính lời giải thích đó sẽ tạo ra một bất lợi độc lập. Về nhập tịch, Điều 5 khoản 1 mục 3 Luật Quốc tịch đặt ra điều kiện hạnh kiểm phải tốt. Ở cả hai thủ tục, điểm chung là: che giấu luôn là lựa chọn nguy hiểm nhất.

Bối cảnh nhìn từ số liệu

Theo thống kê năm Reiwa 7 (2025) của Cảnh sát Quốc gia Nhật Bản, tổng số người nước ngoài đến Nhật bị bắt là 12.777 người, trong đó Việt Nam nhiều nhất với 4.167 người, chiếm 32,6 phần trăm, tiếp đến là Trung Quốc với 2.062 người, chiếm 16,1 phần trăm. Cần lưu ý rằng khái niệm người nước ngoài đến Nhật ở đây không bao gồm người vĩnh trú, vợ hoặc chồng của người vĩnh trú, người vĩnh trú đặc biệt, người liên quan đến quân đội Hoa Kỳ đóng tại Nhật, và người không rõ tư cách lưu trú. Nếu chỉ nhìn con số mà không biết định nghĩa, bạn sẽ hiểu sai thực trạng. Khi trích dẫn thống kê, hãy kiểm tra cả phần định nghĩa.

Những hiểu lầm thường gặp

Thứ nhất, cho rằng đã vào trại giáo dưỡng thì tức là có tiền án; biện pháp bảo hộ không phải hình phạt. Thứ hai, cho rằng vụ việc của người chưa thành niên không công khai nên cơ quan quản lý xuất nhập cảnh hoàn toàn không biết; thủ tục không công khai là một chuyện, còn việc cơ quan hành chính có thể nắm được tình tiết lại là chuyện khác, và bạn vẫn có thể được yêu cầu giải thích khi nộp hồ sơ. Thứ ba, cho rằng dù bị chuyển sang công tố và bị tuyên án thì vì còn nhỏ tuổi nên sẽ được xử lý nhẹ; một khi hình phạt đã được tuyên thì trong việc áp dụng Luật Nhập cư, chính nội dung hình phạt mới là tiêu chuẩn.

Cách làm việc của văn phòng chúng tôi

Tại văn phòng chúng tôi, luật sư Matsumura Daisuke trực tiếp đến gặp thân chủ và trực tiếp trao đổi. Về tiếng Trung, chúng tôi có phiên dịch chuyên trách các vụ án người nước ngoài thường trực tại văn phòng; với tiếng Việt và các ngôn ngữ khác, chúng tôi sắp xếp phiên dịch tùy theo từng vụ việc. Trong các vụ việc của người chưa thành niên, nội dung hoạt động thay đổi tùy theo giai đoạn: có lúc hướng tới quyết định không truy tố như với người trưởng thành, có lúc tập trung chuẩn bị cho phương án xử lý tại tòa gia đình. Dù ở tình huống nào, chúng tôi đều coi trọng việc sắp xếp tình tiết và hồ sơ với tầm nhìn hướng tới các thủ tục xét duyệt lưu trú và xin nhập tịch về sau. Chúng tôi cũng giữ quan điểm tranh luận về chính việc có thuộc lý do trục xuất hay không, bao gồm yếu tố cố ý và vô ý. Buổi tư vấn đầu tiên miễn phí. Bạn cũng có thể liên hệ qua WeChat (微信) ID matsumura1119.

Lời kết

Bước vào thủ tục xin cấp phép trong khi vẫn mang theo nỗi lo mơ hồ về quá khứ là điều rất mệt mỏi. Xác định trước vị trí pháp lý của sự việc ấy sẽ giúp bạn nhẹ lòng hơn, và kết quả cũng vững hơn. Bài viết này chỉ mang tính giải thích chung; với vụ việc cụ thể, xin hãy trao đổi trực tiếp với luật sư.

Người viết

Matsumura Daisuke (松村 大介) / Luật sư
Thành viên 第一東京弁護士会 (Đoàn Luật sư Dai-ichi Tokyo), số đăng ký 59077, đăng ký năm 2019
Funado International Law Office (Tokyo, Toshima-ku, Takada 3-4-10, Fuse Building tòa chính tầng 3)
Lĩnh vực trọng tâm là bào chữa hình sự cho người nước ngoài và thủ tục nhập cư, chủ yếu với thân chủ mang quốc tịch Trung Quốc. Đã đạt được bản án vô tội trong vụ vi phạm Luật Kiểm soát chất kích thích (tàng trữ nhằm mục đích thương mại), quyết định không truy tố trong vụ lừa đảo có tổ chức, và giấy phép lưu trú đặc biệt trong những vụ được coi là khó.

Funado International Law Office
Website: https://matsumura-lawoffice.jp/
WeChat ID: matsumura1119

Bản tiếng Nhật của bài viết này: https://matsumura-lawoffice.jp/blog/detail/2026099116/