ชีวิตและสุขภาพในห้องขังของสถานีตำรวจญี่ปุ่น สิ่งที่ผู้พูดภาษาไทยควรรู้

บทความเกี่ยวกับคดีอาญามักเริ่มต้นจากเรื่องขั้นตอนทางกฎหมาย แต่คำแรกที่ออกจากปากของผู้ถูกควบคุมตัวจริง ๆ นั้นแทบไม่เคยเป็นเรื่องขั้นตอนเลย นอนไม่หลับ ยาใกล้หมด อาหารกินไม่ได้ สามเรื่องนี้ปรากฏขึ้นเกือบทุกครั้งในการเข้าเยี่ยมครั้งแรก

เรื่องความเป็นอยู่และสุขภาพดูเหมือนอยู่นอกขอบเขตของกฎหมาย แต่ในความเป็นจริงมันเชื่อมโยงโดยตรงกับผลของคดี เมื่อร่างกายทรุดโทรม การอธิบายเรื่องราวในการสอบสวนย่อมคลาดเคลื่อน และความคลาดเคลื่อนนั้นจะถูกบันทึกไว้ในบันทึกคำให้การ ซึ่งต่อมาจะถูกใช้ทั้งในศาลและในกระบวนการของสำนักงานตรวจคนเข้าเมือง บทความนี้จึงอธิบายสภาพชีวิตจริงในห้องขัง วิธีร้องขอความช่วยเหลือด้านสุขภาพและศาสนา และความเชื่อมโยงกับสถานะการพำนัก

ห้องขังของสถานีตำรวจกับสถานกักขังต่างกันอย่างไร

ผู้ที่ถูกจับกุมส่วนใหญ่จะถูกนำตัวเข้าห้องขังภายในสถานีตำรวจก่อน หลังจากถูกฟ้อง หรือขึ้นอยู่กับลักษณะของคดี อาจถูกย้ายไปยังสถานกักขังของกระทรวงยุติธรรม สถานที่ที่แตกต่างกันหมายถึงเวลาเยี่ยม เวลารับของฝาก รายการสิ่งของที่ซื้อได้ภายใน และระบบการแพทย์ที่แตกต่างกันด้วย

สิ่งแรกที่ครอบครัวควรตรวจสอบคือ ขณะนี้ผู้ถูกควบคุมตัวอยู่ที่สถานที่ใด การย้ายสถานที่ไม่ได้มีการแจ้งให้ครอบครัวทราบเสมอไป หลายครั้งญาติเดินทางไปถึงสถานีตำรวจเดิมแล้วจึงทราบว่ามีการย้ายไปแล้ว หากมีทนายความเข้ามาดูแล ข้อมูลนี้จะถูกส่งต่ออย่างแน่นอน

อาหารและตารางชีวิตประจำวัน

อาหารจัดเตรียมโดยสถานที่ควบคุมตัว ผู้ถูกควบคุมตัวไม่สามารถเลือกเมนูได้เอง และบางครั้งอาจมีวัตถุดิบที่ขัดกับหลักศาสนาหรือไม่เหมาะกับสภาพร่างกาย ตารางกิจวัตรถูกกำหนดไว้ค่อนข้างตายตัว ทั้งเวลาตื่นนอน การเรียกชื่อ การรับประทานอาหาร การออกกำลังกาย และเวลาเข้านอน ช่วงเวลาที่จะเอนตัวลงนอนได้อย่างอิสระนั้นมีจำกัด

สำหรับของฝาก แต่ละสถานที่มีระเบียบกำหนดชนิดและจำนวนสิ่งของที่รับได้ เงินสดที่ฝากเข้าไปจะถูกใช้เป็นค่าสิ่งของที่ซื้อภายใน และค่าใช้จ่ายที่จำเป็นในขั้นตอนต่อไป ก่อนเดินทางไปควรสอบถามระเบียบของสถานที่นั้นให้ชัดเจนเสียก่อน

เมื่อร่างกายไม่ไหว การพบแพทย์และยาประจำตัว

เมื่อรู้สึกว่าร่างกายผิดปกติ หลักการคือแจ้งทันที ไม่ควรอดทนเก็บไว้ การขอพบแพทย์เริ่มต้นจากการแจ้งเจ้าหน้าที่ผู้ดูแลห้องขัง หากแจ้งอย่างคลุมเครือ เรื่องอาจไม่ถูกบันทึกไว้ จึงควรระบุให้ชัดเจนที่สุดว่าอาการคืออะไร เริ่มเมื่อใด และเคยได้รับการรักษาอย่างไรมาก่อน

สำหรับยาประจำตัว ยาที่นำมาจากภายนอกไม่อาจรับประทานได้ทันทีเสมอไป ตามปกติแล้วเจ้าหน้าที่จะต้องตรวจสอบรายละเอียดและผ่านการพิจารณาของแพทย์ก่อน ด้วยเหตุนี้ การที่ครอบครัวเตรียมเอกสารระบุชื่อยา ชื่อสถานพยาบาลที่สั่งจ่าย และขนาดที่รับประทาน จะช่วยได้มาก หากมีสำเนาสมุดบันทึกการใช้ยา นั่นคือเส้นทางที่เร็วที่สุด

กำแพงภาษาปรากฏชัดที่สุดในสถานการณ์ทางการแพทย์ ตำแหน่งและระดับความเจ็บปวดเป็นข้อมูลที่ถ่ายทอดผ่านล่ามได้ยาก ในบางกรณี การให้ทนายความส่งคำอธิบายอาการเป็นลายลักษณ์อักษรจะได้ผลดีกว่า

การขอความอนุเคราะห์ทางศาสนาทำได้เพียงใด

เรื่องที่เกี่ยวกับความเชื่อทางศาสนาจะไม่ถูกนำมาพิจารณาเลย หากไม่มีการร้องขอ ข้อจำกัดด้านอาหาร เวลาสวดมนต์ หรือหนังสือที่ต้องการถือครอง ล้วนต้องระบุอย่างเจาะจงว่าต้องการสิ่งใด ไม่ใช่ทุกคำขอจะได้รับอนุมัติ แต่หากไม่แจ้ง ก็จะไม่มีแม้แต่การพิจารณา

ไม่ว่าจะเป็นวัตรปฏิบัติทางพุทธศาสนาแบบไทย หรือข้อบัญญัติของศาสนาอิสลาม เจ้าหน้าที่อาจไม่ทราบรายละเอียดมาก่อน เส้นทางที่แน่นอนที่สุดคือ ครอบครัวแจ้งทนายความ และทนายความยื่นเป็นเอกสารต่อสถานที่ควบคุมตัว

ทนายความในฐานะช่องทาง และการเข้าเยี่ยมของกงสุล

มาตรา 39 วรรค 1 แห่งประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญาญี่ปุ่น กำหนดให้ผู้ต้องหาหรือจำเลยที่ถูกควบคุมตัวสามารถพบทนายความ หรือผู้ที่ประสงค์จะเป็นทนายความ โดยไม่มีเจ้าหน้าที่ร่วมฟัง และสามารถส่งมอบเอกสารและสิ่งของระหว่างกันได้ แม้ในคดีที่มีคำสั่งห้ามเยี่ยม ซึ่งทำให้ครอบครัวไม่อาจพบหน้าได้ การเข้าพบของทนายความยังคงดำเนินต่อไป นี่จึงเป็นช่องทางเดียวที่แน่นอนในการสื่อสารเรื่องความเป็นอยู่และสุขภาพออกสู่ภายนอก

นอกจากนี้ มาตรา 36 แห่งอนุสัญญากรุงเวียนนาว่าด้วยความสัมพันธ์ทางกงสุล กำหนดเรื่องการแจ้งและการเข้าเยี่ยมโดยเจ้าหน้าที่กงสุล ตามคำร้องขอของผู้ถูกควบคุมตัว เจ้าหน้าที่กงสุลไม่อาจทำหน้าที่แทนทนายความได้ แต่ในเรื่องหนังสือเดินทางและสถานะบุคคล ความช่วยเหลือนี้มีประโยชน์

ในเรื่องล่าม มาตรา 175 แห่งประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญากำหนดให้มีล่ามเมื่อผู้ที่ไม่รู้ภาษาญี่ปุ่นต้องให้ถ้อยคำ ตามเอกสารของศาลฎีกาญี่ปุ่นว่าด้วยการล่ามในศาล ฉบับเดือนมกราคม ปี 2025 จำเลยในคดีที่ต้องใช้ล่ามซึ่งคดีถึงที่สุดในปี 2023 มีจำนวน 3,851 คน โดยภาษาไทยคิดเป็นร้อยละ 7.3

เรื่องความเป็นอยู่ย้อนกลับมากระทบสถานะการพำนักอย่างไร

การถูกควบคุมตัวเป็นเวลานานส่งผลต่อสถานะการพำนักโดยตรง มาตรา 22-4 แห่งกฎหมายควบคุมคนเข้าเมืองและการรับรองผู้ลี้ภัย กำหนดให้การไม่ประกอบกิจกรรมตามสถานะการพำนักของตนเป็นเวลาสามเดือนขึ้นไปโดยไม่มีเหตุอันสมควร เป็นเหตุหนึ่งของการเพิกถอนสถานะ นอกจากนี้ มาตรา 19-16 และมาตรา 19-17 ยังกำหนดให้แจ้งเรื่องหน่วยงานที่สังกัดภายใน 14 วัน และกำหนดเวลานี้เดินหน้าต่อไปแม้ขณะถูกควบคุมตัว

ในด้านโทษทางอาญา มาตรา 24 ข้อ 4 (ri) กำหนดให้ผู้ที่ถูกพิพากษาลงโทษจำคุก (kōkinkei) ตลอดชีวิต หรือเกินกว่าหนึ่งปี เป็นเหตุแห่งการเนรเทศ แต่มีข้อยกเว้นว่า ผู้ที่ได้รับการรอการลงโทษทั้งหมดไม่อยู่ในข่ายนี้ และในกรณีรอการลงโทษบางส่วน หากส่วนที่ต้องรับโทษจริงไม่เกินหนึ่งปี ก็ไม่อยู่ในข่ายเช่นกัน ในทางกลับกัน มาตรา 24 ข้อ 4 (chi) ระบุถึงผู้ที่ถูกพิพากษาว่ามีความผิดตามกฎหมายเกี่ยวกับยาเสพติด กัญชา ฝิ่น หรือสารกระตุ้น ซึ่งกรณีนี้แม้เป็นเพียงโทษปรับ หรือได้รับการรอการลงโทษ ก็เข้าข่าย และไม่คำนึงถึงประเภทของสถานะการพำนัก

ความเข้าใจผิดที่พบบ่อย

หลายคนกังวลว่า หากบอกว่าไม่สบาย จะทำให้เจ้าหน้าที่มองในแง่ลบ ความจริงไม่เป็นเช่นนั้น ตรงกันข้าม การฝืนตอบคำถามทั้งที่ร่างกายไม่ไหว จนเกิดบันทึกคำให้การที่ไม่ตรงกับความจริง ต่างหากที่ทิ้งปัญหาหนักกว่ามาก

อีกความเข้าใจหนึ่งคือ ของฝากที่นำไปจะถึงมือผู้ถูกควบคุมตัวเสมอ ในความเป็นจริง แต่ละสถานที่กำหนดชนิดและจำนวนไว้ และบางอย่างอาจไม่ได้รับอนุญาต การสอบถามล่วงหน้าจึงแน่นอนกว่า

แนวทางการทำงานของสำนักงานเรา

ที่สำนักงานกฎหมายระหว่างประเทศ Funado ทนายความ Daisuke Matsumura เดินทางไปเข้าเยี่ยมด้วยตนเอง ความต้องการเรื่องสุขภาพ อาหาร และศาสนา จะถูกสอบถามในการเข้าเยี่ยม และหากจำเป็นจะยื่นเป็นเอกสารต่อสถานที่ควบคุมตัว การไม่ปล่อยปละปัญหาด้านความเป็นอยู่ ก็คือการรักษาความถูกต้องของคำให้การไปพร้อมกัน

ในด้านล่าม สำนักงานมีล่ามภาษาจีนซึ่งรับผิดชอบคดีชาวต่างชาติโดยเฉพาะประจำอยู่ ส่วนภาษาไทยและภาษาอื่น ๆ เราจัดหาล่ามตามความเหมาะสมของแต่ละคดี ในด้านแนวทางการต่อสู้คดี เราถือว่าคำพิพากษาที่รอการลงโทษยังไม่เพียงพอ และตั้งเป้าหมายลำดับแรกไว้ที่คำสั่งไม่ฟ้อง เนื่องจากบันทึกคำให้การในชั้นสอบสวนจะกลายเป็นเอกสารประกอบในการตรวจสอบการฝ่าฝืนและการไต่สวนด้วยวาจาของฝ่ายตรวจคนเข้าเมือง เราจึงออกแบบคดีอาญาและกระบวนการตรวจคนเข้าเมืองเป็นเรื่องเดียวกัน การปรึกษาครั้งแรกไม่มีค่าใช้จ่าย WeChat ID คือ matsumura1119

บทส่งท้าย

นอนไม่หลับ ยาใกล้หมด อาหารกินไม่ได้ สามเรื่องนี้ดูเหมือนอยู่นอกประเด็นของการปรึกษากฎหมาย แต่การจัดการเรื่องเหล่านี้ให้เรียบร้อย คือสิ่งที่ท้ายที่สุดแล้วช่วยรักษาความถูกต้องของคำให้การและรักษาสถานะการพำนักไว้ บทความนี้เป็นคำอธิบายทั่วไป สำหรับกรณีเฉพาะราย โปรดปรึกษาทนายความโดยตรง

ผู้เขียน

Daisuke Matsumura ทนายความ
สมาชิกสภาทนายความ Daiichi Tokyo (หมายเลขทะเบียน 59077 ขึ้นทะเบียนปี 2019)
สำนักงานกฎหมายระหว่างประเทศ Funado (อาคาร Fuse อาคารหลัก ชั้น 3 เลขที่ 3-4-10 ทาคาดะ เขตโทชิมะ กรุงโตเกียว)
มุ่งเน้นงานด้านการต่อสู้คดีอาญาและกระบวนการตรวจคนเข้าเมืองสำหรับชาวต่างชาติ โดยเฉพาะลูกความสัญชาติจีน ผลงานที่ผ่านมารวมถึงคำพิพากษายกฟ้องในคดีฝ่าฝืนกฎหมายควบคุมสารกระตุ้น (ครอบครองเพื่อแสวงหากำไร) คำสั่งไม่ฟ้องในคดีฉ้อโกงรูปแบบพิเศษ และการได้รับอนุญาตพิเศษให้พำนักในคดีที่ถือว่ายาก

สำนักงานกฎหมายระหว่างประเทศ Funado
เว็บไซต์: https://matsumura-lawoffice.jp/
WeChat ID: matsumura1119

ฉบับภาษาญี่ปุ่นของบทความนี้: https://matsumura-lawoffice.jp/blog/detail/2026099048/