Mang thịt lợn hoặc xúc xích vào Nhật: vì sao đó là một vụ án hình sự theo Luật phòng chống dịch bệnh gia súc

Một gói xúc xích nhà làm mẹ gửi theo. Mấy miếng thịt khô hút chân không. Bánh trung thu có nhân thịt. Nhiều người nghĩ rằng nếu bị phát hiện ở sân bay thì cùng lắm là bị thu giữ rồi thôi. Rồi vài tuần sau, điện thoại từ cảnh sát hoặc viện kiểm sát gọi tới.

Nhật Bản hạn chế rất chặt việc mang các sản phẩm thịt từ nhiều khu vực vào lãnh thổ, và vi phạm không dừng ở biện pháp hành chính mà có thể trở thành vụ án hình sự. Số lượng ít hay đó là quà cho gia đình đều không làm thay đổi đánh giá pháp lý.

Bài viết trình bày ba điều: điều luật nào được áp dụng, quy trình đi từ trạm kiểm dịch động vật tới thủ tục hình sự ra sao, và hậu quả đối với tư cách lưu trú.

Căn cứ pháp lý là điều 45 Luật phòng chống dịch bệnh gia súc

Việc mang sản phẩm thịt vào Nhật mà không được phép thuộc phạm vi điều 45 Luật phòng chống dịch bệnh gia súc (家畜伝染病予防法). Điều này quy định mức hình phạt kōkinkei (拘禁刑, hình phạt giam giữ theo luật hiện hành) đến 3 năm hoặc phạt tiền đến 1 triệu yên đối với hành vi nhập khẩu vật phẩm bị cấm hoặc bị hạn chế nhập khẩu.

Điểm cần lưu ý là quy định này không chỉ nhắm vào nhập khẩu thương mại. Việc để trong hành lý xách tay cũng có thể được coi là nhập khẩu. Dù chỉ để ăn trong nhà, dù số lượng nhỏ, điều luật vẫn áp dụng. Thịt lợn, xúc xích, giăm bông, thịt sấy khô và thực phẩm chế biến có chứa thịt là những ví dụ điển hình.

Từ việc bị thu giữ tại kiểm dịch tới thủ tục hình sự

Trên thực tế, diễn biến thường như sau. Tại trạm kiểm dịch động vật ở sân bay, sản phẩm thịt bị phát hiện qua kiểm tra hành lý, chó nghiệp vụ phát hiện thực phẩm hoặc kiểm dịch ngay trên máy bay. Người mang vào được hỏi về hoàn cảnh, và hàng bị lập biên bản tiêu hủy. Nhiều trường hợp dừng lại ở đó, nhưng tùy vụ việc, trạm kiểm dịch động vật có thể tố giác, và khi đó cảnh sát điều tra rồi kiểm sát viên quyết định xử lý.

Những yếu tố tạo ra khác biệt gồm: khối lượng mang vào, số lần, có khai báo hay không, nội dung ghi trên tờ khai, đã từng bị nhắc nhở trước đó chưa, và có dấu hiệu nào cho thấy mục đích kinh doanh hay không. Đặc biệt, nếu trên tờ khai bạn đã ghi là không mang theo sản phẩm thịt, việc đó rất dễ bị đánh giá là cố ý né tránh khai báo.

Lập luận tôi không biết được xem xét thế nào

Ở loại vụ việc này, yếu tố cố ý là tranh chấp chính. Câu hỏi là bạn có nhận thức rằng thứ mình mang là sản phẩm thịt hay không, và nhận thức thế nào về việc nó bị hạn chế.

Tuy nhiên, tại sân bay Nhật Bản có tờ khai nhập cảnh, thông báo trên máy bay và bảng chỉ dẫn yêu cầu khai báo. Vì vậy, lập luận không biết có được chấp nhận hay không phụ thuộc vào các tình tiết rất cụ thể: bạn đã tiếp xúc với hướng dẫn nào, đã ghi gì trên tờ khai, ai là người đóng gói hành lý. Trong trường hợp người nhà bỏ vào với thiện ý mà bản thân không biết bên trong có gì, tài liệu chứng minh quá trình đóng gói sẽ có ý nghĩa thực sự.

Kết quả hình sự ảnh hưởng thế nào tới tư cách lưu trú

Trước hết, nếu chỉ bị phạt tiền thì không cấu thành căn cứ trục xuất theo điều 24 khoản 4 mục ri (mục thứ 9) Luật nhập cư. Mục này áp dụng cho người bị tuyên tù chung thân hoặc kōkinkei trên 1 năm, và có phần trừ khi toàn bộ hình phạt được cho hưởng án treo; khi treo một phần, phần thi hành thực tế từ 1 năm trở xuống cũng được loại trừ. Với khung hình phạt của điều 45 nói trên, thông thường khó đi tới ngưỡng đó.

Nhưng việc có tiếp tục sống ở Nhật được hay không lại là chuyện khác. Khi xét gia hạn thời hạn lưu trú hoặc thay đổi tư cách lưu trú, hạnh kiểm được xem xét, nên một tiền án trở thành điều bạn buộc phải giải thích. Nếu bị giam giữ khiến công việc hoặc việc học gián đoạn, còn phát sinh vấn đề hủy tư cách lưu trú theo điều 22 khoản 4 Luật nhập cư, với trường hợp điển hình là không thực hiện hoạt động tương ứng với tư cách lưu trú từ 3 tháng trở lên. Nếu tính tới nhập quốc tịch trong tương lai, yêu cầu về hạnh kiểm tại điều 5 khoản 1 mục 3 Luật quốc tịch cũng bị ảnh hưởng.

Để có bối cảnh: theo số liệu xác định năm Reiwa 7 của Cảnh sát quốc gia Nhật Bản, tổng số người nước ngoài đến Nhật bị bắt giữ là 12.777 người, trong đó Việt Nam chiếm 4.167 người, tức 32,6%, cao nhất trong các quốc tịch. Khái niệm người nước ngoài đến Nhật ở đây không bao gồm người vĩnh trú, vợ hoặc chồng của người vĩnh trú, người vĩnh trú đặc biệt, người liên quan tới quân đội Hoa Kỳ đồn trú và người không rõ tư cách lưu trú.

Bốn hiểu lầm phổ biến

Thứ nhất, nghĩ rằng vứt bỏ tại chỗ là xong. Việc tiêu hủy và thủ tục hình sự là hai chuyện khác nhau, và liên lạc có thể đến sau đó.

Thứ hai, nghĩ rằng quà cho gia đình thì không sao. Mục đích cá nhân không loại trừ việc áp dụng điều luật.

Thứ ba, nghĩ rằng ít quá thì sẽ được bỏ qua. Khối lượng chỉ là một tình tiết trong việc quyết định xử lý.

Thứ tư, nghĩ rằng phạt tiền thì không để lại hồ sơ gì. Phạt tiền cũng là hình phạt hình sự, và cho tới khi hết thời hạn quy định tại điều 34-2 Bộ luật hình sự, nó vẫn có thể được xem xét trong các thủ tục về lưu trú.

Khi nhận được liên lạc thì nên làm gì

Trong hỏi cung, điều 198 khoản 2 Bộ luật tố tụng hình sự quy định phải thông báo về quyền từ chối khai báo. Nếu biên bản khác với lời bạn trình bày, khoản 4 cùng điều cho phép yêu cầu tăng, giảm, sửa đổi. Nếu lo ngại về tiếng Nhật, điều 175 và điều 178 quy định về phiên dịch và người dịch thuật, còn điều 14 khoản 3 mục (a) và (f) Công ước quốc tế về các quyền dân sự và chính trị bảo đảm quyền được biết tội danh bằng ngôn ngữ mình hiểu và có phiên dịch miễn phí. Quyền gặp luật sư nằm ở điều 39 khoản 1.

Về tài liệu, nên sắp xếp sớm: diễn biến trước và sau chuyến bay, ai là người đóng gói, quá trình mua hoặc nhận món đồ, nội dung đã ghi trên tờ khai, lịch sử xuất nhập cảnh, tình hình công việc hoặc học tập. Việc lưu lại bằng chứng cho thấy bạn đã tra cứu danh mục hàng bị kiểm dịch cũng là một chất liệu có giá trị để chứng minh biện pháp phòng ngừa tái phạm.

Cách văn phòng chúng tôi xử lý vụ việc

Luật sư Matsumura Daisuke trực tiếp gặp thân chủ và trực tiếp làm việc với gia đình. Về tiếng Trung, văn phòng có phiên dịch chuyên trách các vụ án người nước ngoài thường trực; với các ngôn ngữ khác, trong đó có tiếng Việt, chúng tôi thu xếp phiên dịch tùy theo từng vụ việc.

Chúng tôi cho rằng một bản án treo vẫn chưa đủ, và đặt mục tiêu ưu tiên hàng đầu là quyết định không truy tố. Trong các vụ liên quan tới kiểm dịch, ranh giới nằm ở yếu tố cố ý, quá trình khai báo, khối lượng và cách thức mang vào, cùng tính cụ thể của biện pháp phòng ngừa tái phạm. Vụ án hình sự và thủ tục nhập cư được thiết kế như một thể thống nhất, với tiền đề rằng biên bản lời khai ở giai đoạn hình sự có thể được dùng trong các thủ tục về lưu trú sau này. Lần tư vấn đầu tiên miễn phí; có thể liên hệ qua WeChat ID matsumura1119.

Lời kết

Với nhiều người, ý nghĩ rằng một gói thịt làm quà có thể biến thành hồ sơ hình sự là điều rất xa lạ. Chính vì vậy, việc giải thích cặn kẽ hoàn cảnh và lưu lại thành tài liệu sẽ quyết định kết quả. Bài viết mang tính giải thích chung; với vụ việc cụ thể, xin trao đổi trực tiếp với luật sư.

Người viết

Matsumura Daisuke／Luật sư
Thuộc Đoàn luật sư Daiichi Tokyo (số đăng ký: 59077／đăng ký năm 2019)
Funado International Law Office (Fuse Building Honkan tầng 3, Takada 3-4-10, Toshima-ku, Tokyo)
Lĩnh vực tập trung là bào chữa hình sự cho người nước ngoài và thủ tục nhập cư, với thân chủ chủ yếu mang quốc tịch Trung Quốc. Có kinh nghiệm giành được bản án vô tội trong vụ vi phạm Luật kiểm soát ma túy đá (tàng trữ nhằm mục đích thương mại), quyết định không truy tố trong vụ lừa đảo có tổ chức, và giấy phép lưu trú đặc biệt trong vụ việc được coi là khó.

Funado International Law Office
Website: https://matsumura-lawoffice.jp/
WeChat ID: matsumura1119

Bản tiếng Nhật của bài viết này: https://matsumura-lawoffice.jp/blog/detail/2026099156/